Trong những ngày cuối năm 2020, cộng đồng người dân và các chuyên gia pháp lý đang xôn xao trước một thông tin đầy khởi sắc từ Nghị định 148/2020/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành ngày 18/12/2020. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất chính là việc nới lỏng điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cho các công trình xây dựng tạm.

Nút thắt pháp lý cũ: Nhà tạm nằm ngoài danh sách được cấp Sổ

Trước đây, theo quy định tại Điều 31 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, để được chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, hộ gia đình và cá nhân trong nước bắt buộc phải có giấy phép xây dựng nhà ở đối với các trường hợp phải xin phép. Tuy nhiên, thực tế pháp lý bấy lâu nay chỉ công nhận các loại giấy phép xây dựng chính thức, mang tính lâu dài.

Đối với những khu vực nằm trong quy hoạch nhưng chưa có quyết định thu hồi đất, người dân thường chỉ được cấp "Giấy phép xây dựng có thời hạn" (thường gọi là nhà tạm). Do tính chất "tạm thời", những căn nhà này dù được xây dựng hợp pháp nhưng lại không đủ điều kiện để được ghi nhận quyền sở hữu trên Giấy chứng nhận (Sổ hồng). Điều này gây ra không ít thiệt hại cho người dân khi không thể dùng tài sản này để thế chấp vay vốn hay thực hiện các giao dịch dân sự khác.

Bước ngoặt từ Nghị định 148/2020/NĐ-CP: Công nhận giấy phép xây dựng có thời hạn

Thấu hiểu những vướng mắc đó, tại khoản 22 Điều 1 Nghị định 148/2020/NĐ-CP, Chính phủ đã chính thức sửa đổi điểm a khoản 1 Điều 31 Nghị định 43/2014/NĐ-CP. Nội dung trích dẫn cụ thể như sau:

"a) Giấy phép xây dựng nhà ở hoặc giấy phép xây dựng nhà ở có thời hạn đối với trường hợp phải xin giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng."

Việc bổ sung cụm từ "giấy phép xây dựng nhà ở có thời hạn" vào danh mục các giấy tờ hợp lệ để chứng nhận quyền sở hữu nhà ở là một bước tiến lớn. Kể từ ngày 08/02/2021, khi Nghị định này chính thức có hiệu lực, rào cản đối với nhà tạm sẽ được gỡ bỏ hoàn toàn.

Điều kiện để nhà tạm được cấp Sổ hồng từ năm 2021

Mặc dù quy định đã mở rộng, nhưng người dân cần lưu ý các điều kiện đi kèm để đảm bảo quyền lợi của mình. Theo tinh thần của Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn, việc cấp Sổ hồng cho nhà tạm cần thỏa mãn:

• Tính hợp pháp của công trình: Nhà ở phải được xây dựng đúng theo nội dung ghi trong Giấy phép xây dựng có thời hạn đã được cơ quan có thẩm quyền cấp.
• Xác nhận an toàn: Trường hợp xây dựng không đúng giấy phép, phải có văn bản của cơ quan cấp phép xác nhận diện tích sai lệch không ảnh hưởng đến an toàn công trình và phù hợp với quy hoạch xây dựng hiện tại.
• Thời điểm thực hiện: Người dân có thể bắt đầu nộp hồ sơ bổ sung quyền sở hữu nhà ở từ ngày 08/02/2021.

Ý nghĩa thực tiễn đối với quyền lợi của người dân

Chính sách mới này không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính mà còn mang lại giá trị kinh tế to lớn. Việc được cấp Sổ hồng giúp tài sản của người dân được pháp luật bảo vệ tuyệt đối. Trong bối cảnh kinh tế đang phục hồi sau đại dịch, việc có thêm một tài sản hợp pháp để thế chấp vay vốn ngân hàng sẽ giúp nhiều hộ gia đình có thêm nguồn lực để kinh doanh, sản xuất.

Bên cạnh đó, quy định này cũng giúp minh bạch hóa thị trường bất động sản, giảm thiểu các tranh chấp liên quan đến việc mua bán nhà tạm bằng giấy tay vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý bấy lâu nay.

Với việc Nghị định 148/2020/NĐ-CP sắp đi vào cuộc sống, người dân đang sở hữu nhà tạm nên chủ động chuẩn bị các giấy tờ liên quan để thực hiện thủ tục cấp đổi, cấp bổ sung Sổ hồng ngay khi quy định có hiệu lực vào tháng 2 tới đây.