Chính phủ vừa ban hành Nghị định 272/2025/NĐ-CP quy định về việc phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi cho giai đoạn 2026 – 2030. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để thực hiện các chính sách an sinh xã hội, đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế tại các địa bàn còn nhiều khó khăn.

Tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 272/2025/NĐ-CP, một thôn được xác định là đặc biệt khó khăn nếu thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, đồng thời phải đáp ứng ít nhất 02 trong 03 tiêu chí định lượng sau đây:

• Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều: Phải cao gấp từ 4 lần trở lên so với mức bình quân chung của cả nước. Riêng đối với khu vực đồng bằng sông Cửu Long, con số này được điều chỉnh ở mức gấp từ 2 lần trở lên.
• Hạ tầng giao thông: Dưới 60% đường thôn, liên thôn được cứng hóa theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo ô tô có thể lưu thông thuận tiện suốt bốn mùa.
• Hệ thống điện lưới: Tỷ lệ hộ gia đình có hợp đồng mua bán điện trực tiếp dưới 90%.

Phân loại xã theo trình độ phát triển: 3 khu vực trọng yếu

Tại Điều 8 Nghị định 272/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã đưa ra hệ thống 12 tiêu chí khắt khe để đánh giá trình độ phát triển của các xã vùng DTTS. Dựa trên số lượng tiêu chí đạt được, các xã sẽ được phân thành 3 khu vực:

• Khu vực I (Xã đang phát triển): Là những xã đạt dưới 03 tiêu chí trong danh mục quy định.
• Khu vực II (Xã khó khăn): Các xã đạt từ 03 đến 05 tiêu chí.
• Khu vực III (Xã đặc biệt khó khăn): Đây là nhóm đối tượng cần sự hỗ trợ mạnh mẽ nhất, bao gồm các xã đạt từ 06 tiêu chí trở lên, hoặc đạt từ 03 tiêu chí nhưng có trên 50% số thôn trong xã là thôn đặc biệt khó khăn.

Các tiêu chí đánh giá chi tiết trình độ phát triển xã

Hệ thống tiêu chí mới tập trung vào các chỉ số thực tế về đời sống và hạ tầng, bao gồm:

• Thu nhập bình quân đầu người thấp hơn 50% mức bình quân cả nước.
• Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều cao gấp 2 lần bình quân cả nước (vùng ĐBSCL là 1,5 lần).
• Tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn dưới 30%.
• Hạ tầng giáo dục và y tế: Trường học chưa đạt chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1; trạm y tế chưa đạt chuẩn quốc gia đến năm 2030.
• Chuyển đổi số: Tỷ lệ thôn có internet di động hoặc băng rộng cố định dưới 95%.

Việc áp dụng các tiêu chí mới này từ ngày 01/12/2025 sẽ giúp các cơ quan chức năng nhận diện chính xác hơn thực trạng của từng địa phương, từ đó phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả, công bằng, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển đất nước.