Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực duy trì mức sinh thay thế và giải quyết tình trạng già hóa dân số, dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Dân số 2025 đã đưa ra hàng loạt chính sách mang tính đột phá. Những quy định này không chỉ tập trung vào việc hỗ trợ tài chính mà còn chú trọng đến quyền lợi về thời gian nghỉ ngơi và các phúc lợi xã hội thiết yếu cho các gia đình sinh đủ hai con.

Nghỉ thai sản 7 tháng cho lao động nữ sinh con thứ hai

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 14 dự thảo Nghị định là đề xuất kéo dài thời gian nghỉ thai sản. Cụ thể, lao động nữ khi sinh con thứ hai sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản lên đến 07 tháng, thay vì 06 tháng như quy định chung hiện nay. Đây được xem là một đòn bẩy quan trọng nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng tại các vùng có mức sinh thấp mạnh dạn sinh thêm con.

Bên cạnh đó, vai trò của người cha cũng được đề cao khi lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Chính sách này nhằm tạo điều kiện để người chồng có thêm thời gian chăm sóc vợ con, chia sẻ gánh nặng gia đình trong giai đoạn quan trọng nhất.

Ưu tiên nhà ở xã hội và hỗ trợ tài chính trực tiếp

Để giải quyết bài toán kinh tế cho các gia đình đông con, dự thảo Nghị định quy định ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với những người có từ 02 con đẻ trở lên. Đây là một chính sách nhân văn, giúp các gia đình trẻ ổn định chỗ ở để yên tâm nuôi dạy con cái.

Ngoài ra, các biện pháp hỗ trợ tài chính cũng được chi tiết hóa:

• Hỗ trợ tài chính trực tiếp cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người khi sinh con.
• Hỗ trợ đặc biệt cho phụ nữ tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế.
• Khen thưởng và hỗ trợ đối với phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi để đảm bảo sức khỏe sinh sản tốt nhất.

Kiểm soát mất cân bằng giới tính: Đưa vào hương ước cộng đồng

Vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là một thách thức lớn. Tại khoản 1 Điều 15, dự thảo Nghị định khuyến khích các cộng đồng dân cư lồng ghép nội dung không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của thôn, bản, tổ dân phố.

Việc đưa các quy định pháp luật vào đời sống thông qua các thiết chế văn hóa cơ sở sẽ giúp thay đổi nhận thức từ gốc rễ, xóa bỏ tư tưởng "trọng nam khinh nữ". Đồng thời, hằng năm, Cơ quan thống kê trung ương sẽ công bố tình trạng mất cân bằng giới tính để Chính phủ và địa phương có những biện pháp can thiệp kịp thời.

Chế tài nghiêm khắc đối với hành vi tiết lộ giới tính thai nhi

Để ngăn chặn triệt để việc lựa chọn giới tính, pháp luật quy định hình thức xử lý nghiêm khắc đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm. Theo quy định tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề. Đây là biện pháp răn đe mạnh mẽ đối với đội ngũ nhân viên y tế, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trong công tác dân số.

Tóm lại, những chính sách mới trong năm 2026 không chỉ dừng lại ở việc vận động mà đã chuyển sang hỗ trợ thực chất và bảo vệ quyền lợi toàn diện cho người dân. Việc thực hiện tốt các quy định này sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai.