Trong nỗ lực cải cách thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động đầu tư xây dựng, Chính phủ đã ban hành quy định mới liên quan đến việc giám sát cộng đồng đối với các công trình xây dựng. Một trong những điểm thay đổi mang tính đột phá và nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận là yêu cầu bắt buộc công khai giấy phép xây dựng trên trang thông tin điện tử của cơ quan cấp phép với thời hạn tối thiểu lên đến 12 tháng.

Bước tiến mới về tính minh bạch trong quản lý đô thị

Theo quy định tại khoản 1 Điều 66 thuộc Nghị định 217/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Xây dựng 2025 về quản lý hoạt động xây dựng:

"1. Cơ quan cấp giấy phép xây dựng có trách nhiệm công bố công khai nội dung giấy phép xây dựng đã được cấp trên trang thông tin điện tử của mình trong thời gian tối thiểu 12 tháng kể từ ngày cấp hoặc gia hạn giấy phép xây dựng."

Quy định này đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước. Việc áp dụng mốc thời gian cụ thể "tối thiểu 12 tháng" giúp người dân, các tổ chức xã hội và cơ quan giám sát chuyên ngành dễ dàng tra cứu thông tin pháp lý của công trình bất kỳ lúc nào, hạn chế tối đa tình trạng mập mờ thông tin hoặc "phạt cho tồn tại" vốn gây nhiều bức xúc trong thời gian qua.

Sự khác biệt cốt lõi so với quy định cũ

Để thấy rõ tầm quan trọng của điểm mới này, chúng ta cần đặt lên bàn cân so sánh với quy định trước đây tại khoản 1 Điều 66 thuộc Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Trước đây, pháp luật tuy có quy định cơ quan cấp phép phải công bố công khai nội dung giấy phép xây dựng đã cấp trên trang thông tin điện tử, nhưng lại hoàn toàn bỏ ngỏ thời hạn duy trì việc công khai này.

Hệ quả thực tế là nhiều địa phương chỉ đăng tải thông tin trong một thời gian rất ngắn (vài tuần hoặc vài tháng) rồi gỡ bỏ, khiến việc tra cứu của người dân gặp vô vàn khó khăn khi phát hiện công trình có dấu hiệu vi phạm trật tự xây dựng sau đó. Với việc bổ sung mốc thời gian tối thiểu 12 tháng tại Điều 66 của Nghị định 217/2026/NĐ-CP, kẽ hở này đã chính thức được bịt kín.

Trách nhiệm kép của chủ đầu tư tại công trường

Song song với nghĩa vụ của cơ quan quản lý nhà nước, vai trò tự giác và tuân thủ của chủ đầu tư cũng được đề cao tối đa. Tại khoản 2 Điều 66 của nghị định mới tiếp tục khẳng định:

"2. Chủ đầu tư có trách nhiệm công khai nội dung giấy phép xây dựng đã được cấp tại địa điểm thi công xây dựng trong suốt quá trình thi công xây dựng để tổ chức, cá nhân theo dõi và giám sát theo quy định của pháp luật có liên quan."

Điều này đồng nghĩa với việc, ngay tại cổng công trường hoặc vị trí dễ quan sát nhất của địa điểm thi công, chủ đầu tư bắt buộc phải thiết lập bảng thông tin dự án hiển thị đầy đủ nội dung giấy phép xây dựng đã được cấp. Việc công khai này phải được duy trì liên tục từ ngày khởi công cho đến khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng.

Tác động thực tế và giải pháp cho các bên liên quan

Quy định mới này được kỳ vọng sẽ mang lại những tác động tích cực rõ rệt cho bức tranh quản lý đô thị tại Việt Nam:

• Đối với người dân và cộng đồng: Quyền giám sát trực tiếp được bảo đảm bằng công cụ pháp lý mạnh mẽ. Người dân xung quanh khu vực dự án có thể chủ động đối chiếu thực tế thi công với nội dung giấy phép được công bố trên cổng thông tin điện tử để kịp thời phản ánh sai phạm đến cơ quan chức năng.
• Đối với cơ quan quản lý: Giảm tải áp lực thanh tra trực tiếp nhờ cơ chế tự giám sát của xã hội. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm giải trình của chính các cán bộ cấp phép khi mọi thông tin đều được phơi bày công khai trước công luận.
• Đối với chủ đầu tư: Buộc phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, thi công đúng thiết kế đã được phê duyệt. Mọi hành vi xây dựng sai phép, vượt tầng, sai mật độ sẽ nhanh chóng bị phát hiện và xử lý triệt để.

Tóm lại, việc siết chặt quy định công khai giấy phép xây dựng tối thiểu 12 tháng trực tuyến và công khai liên tục tại công trường là một bước đi đúng đắn, hướng tới một thị trường xây dựng minh bạch, bền vững và thượng tôn pháp luật.