Ngày 31/10/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 283/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 120/2020/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức Chính phủ 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025.

Mở rộng phạm vi quản lý đơn vị sự nghiệp công lập

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Điều 1 Nghị định 283/2025/NĐ-CP là việc làm rõ và mở rộng các loại hình đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Bộ, cơ quan ngang Bộ. Cụ thể, các đơn vị này bao gồm:

• Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ (bao gồm cả đơn vị ở nước ngoài).
• Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Cục, Chi cục thuộc Cục thuộc Bộ.
• Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Văn phòng thuộc Bộ.
• Đặc biệt, bổ sung đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã.

Việc đưa các đơn vị sự nghiệp cấp xã vào diện điều chỉnh cho thấy sự bao quát toàn diện của pháp luật đối với hệ thống dịch vụ công, từ cấp Trung ương đến cơ sở.

Định nghĩa mới về "Tổ chức lại" đơn vị sự nghiệp

Tại Điều 2 Nghị định 283/2025/NĐ-CP, khái niệm về tổ chức lại đã được chuẩn hóa:

"Tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập là việc sắp xếp, kiện toàn lại các đơn vị sự nghiệp công lập dưới các hình thức: chia, tách, sáp nhập, hợp nhất; hoặc điều chỉnh tên gọi, vị trí, chức năng, nhiệm vụ để hình thành đơn vị sự nghiệp công lập mới; chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập."

Sự bổ sung hình thức "chuyển giao" là một điểm mới quan trọng, giúp linh hoạt hơn trong việc điều chuyển quyền quản lý đơn vị sự nghiệp giữa các cơ quan nhà nước mà không nhất thiết phải giải thể hay thành lập mới hoàn toàn.

Siết chặt quy định về số lượng cấp phó

Vấn đề "lạm phát" cấp phó luôn là tâm điểm của dư luận. Điều 4 Nghị định 283/2025/NĐ-CP đã đưa ra các định mức cụ thể cho đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên hoặc do ngân sách bảo đảm:

• Đơn vị có từ 20 viên chức trở xuống: Tối đa 02 cấp phó.
• Đơn vị có trên 20 viên chức: Tối đa 03 cấp phó.
• Riêng bệnh viện hạng I trở lên hoặc trường phổ thông có từ 40 lớp trở lên có thể được bố trí không quá 03 cấp phó.

Quy định này buộc các đơn vị phải rà soát lại đội ngũ lãnh đạo, đảm bảo tinh gọn và hiệu quả theo đúng tinh thần của Luật Viên chức 2010 và Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019.

Lộ trình thực hiện và quy định chuyển tiếp

Nhằm tránh gây xáo trộn đột ngột, Chính phủ cho phép một khoảng thời gian chuyển tiếp. Các đơn vị sau khi sắp xếp mà có số lượng cấp phó vượt định mức thì phải thực hiện điều chỉnh về đúng quy định trong thời hạn tối đa là 05 năm kể từ ngày quyết định sắp xếp có hiệu lực.

Nghị định 283/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/11/2025. Đây là thời điểm các cơ quan quản lý cần khẩn trương rà soát, xây dựng đề án tự chủ và kiện toàn bộ máy để đáp ứng các tiêu chuẩn mới về số lượng người làm việc tối thiểu (thường là 15 viên chức) và cơ cấu lãnh đạo.

Việc thực thi nghiêm túc các quy định này không chỉ giúp giảm gánh nặng ngân sách mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ công, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp và minh bạch hơn cho đội ngũ viên chức trên cả nước.