Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tuy nhiên, một trong những vấn đề được người dân và chính quyền địa phương quan tâm nhất chính là việc duy trì các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội, đặc biệt là tại các địa bàn nghèo, vùng sâu vùng xa. Để giải quyết vấn đề này, ngày 12/01/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 04/NQ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định về chính sách hỗ trợ sau sáp nhập.

Nguyên tắc giữ nguyên dự toán và bảo đảm nguồn lực đầu tư

Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 04/NQ-CP, các chính sách đầu tư theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020 và các chính sách ưu đãi, hỗ trợ tại đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã và thôn sau khi sáp nhập sẽ được thực hiện theo một nguyên tắc xuyên suốt: Dự toán đối với từng Bộ, cơ quan Trung ương và từng địa phương không thay đổi.

Điều này đồng nghĩa với việc nguồn lực tài chính đã được phê duyệt cho các địa bàn khó khăn trước khi sáp nhập sẽ không bị cắt giảm hay điều chuyển sang mục đích khác, mà tiếp tục được tập trung để hoàn thành các mục tiêu an sinh xã hội đã đề ra.

Chi tiết chính sách hỗ trợ theo từng cấp hành chính

1. Đối với sáp nhập đơn vị hành chính cấp huyện

Tại các huyện thực hiện sáp nhập, pháp luật quy định rõ chỉ thực hiện các chính sách đầu tư theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020 và các chính sách ưu đãi, hỗ trợ tại địa bàn huyện nghèo trước khi sáp nhập. Quy định này nhằm tránh việc dàn trải nguồn lực sang các địa bàn không thuộc diện ưu tiên, đồng thời đảm bảo các hộ nghèo tại huyện nghèo cũ vẫn nhận được sự hỗ trợ đầy đủ.

2. Đối với sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã và thôn

Đây là cấp hành chính có sự biến động lớn nhất và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. điểm b khoản 8 Điều 1 Nghị quyết 04/NQ-CP quy định cụ thể:

• Vùng dân tộc thiểu số và miền núi: Các xã thuộc khu vực III, II hoặc I sáp nhập với nhau vẫn tiếp tục thực hiện các chính sách đầu tư và ưu đãi như thời điểm trước khi sáp nhập cho đến khi có quyết định mới từ cấp thẩm quyền.
• Địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn: Chỉ thực hiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với đúng địa bàn xã, thôn thuộc vùng khó khăn cũ. Việc bố trí vốn đầu tư cũng được áp dụng tương tự như trước khi sáp nhập.

Cơ chế cộng gộp suất đầu tư - Điểm tựa cho sự phát triển

Một điểm mới đáng chú ý trong chính sách lần này là cơ chế cộng gộp suất đầu tư. Cụ thể, khi hai xã hoặc hai thôn khó khăn/đặc biệt khó khăn sáp nhập với nhau, đơn vị hành chính mới sẽ được bố trí nguồn vốn trên cơ sở cộng gộp hai suất đầu tư như thời điểm trước khi sáp nhập. Quy định này giúp đơn vị mới có nguồn lực mạnh hơn để đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất, thay vì bị giảm bớt định mức do giảm số lượng đơn vị hành chính.

“Xã, thôn khó khăn sáp nhập với xã, thôn khó khăn; xã, thôn đặc biệt khó khăn sáp nhập với xã, thôn đặc biệt khó khăn thực hiện bố trí nguồn vốn và tổ chức thực hiện hỗ trợ đầu tư trên cơ sở cộng gộp hai suất đầu tư của xã, thôn khó khăn, đặc biệt khó khăn như thời điểm trước khi sáp nhập cho xã, thôn mới.”

Thời gian áp dụng và hiệu lực thi hành

Theo Điều 2 Nghị quyết 04/NQ-CP, các chính sách này có hiệu lực kể từ ngày ký (12/01/2021) và thực hiện đến hết ngày 31/12/2021. Riêng các chính sách thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020 đã thực hiện đến hết năm 2020.

Việc đổi tên đơn vị hành chính sau sáp nhập cũng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Các đơn vị mới sẽ sử dụng tên gọi mới để tiếp tục tổ chức thực hiện các chính sách theo đúng quy định của pháp luật.

Hy vọng với những điều chỉnh kịp thời này, công tác sắp xếp đơn vị hành chính sẽ đạt được mục tiêu tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước.