Thay thế bóng đèn sợi đốt bằng công nghệ LED là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh mới (ảnh minh họa)

Bối cảnh và mục tiêu cấp bách năm 2026

Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế diễn biến phức tạp và nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 dự báo tăng trưởng ở mức hai con số, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 10/CT-TTg năm 2026. Văn bản này nhấn mạnh việc bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách để duy trì đà tăng trưởng và an ninh năng lượng quốc gia.

Mục tiêu cụ thể được đặt ra là phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3,0% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Đặc biệt, trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), con số này phải đạt tối thiểu 10%.

Lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt và thiết bị hiệu suất thấp

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Chỉ thị 10/CT-TTg là việc giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì nghiên cứu lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. Đây là loại thiết bị có hiệu suất phát sáng thấp, tỏa nhiệt lớn và tiêu tốn nhiều điện năng so với các công nghệ chiếu sáng hiện đại như LED.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu rà soát, sửa đổi các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia nhằm nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các phương tiện, thiết bị tiêu thụ điện lên trên 5%. Lộ trình nâng mức hiệu suất năng lượng đối với động cơ điện cũng được định hướng lên mức IE2-IE3, đồng thời bổ sung quy định cho các thiết bị chuyển đổi điện năng, adapter và trạm sạc điện.

Đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu

Để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, Chính phủ khuyến khích mạnh mẽ việc phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN). Theo quy định tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Luật Điện lực 2024, các cơ quan công sở, hộ gia đình được tạo điều kiện tối đa để lắp đặt hệ thống tự sản, tự tiêu thụ kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS).

Phấn đấu đến hết năm 2026, có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng ĐMTMN. Các địa phương có trách nhiệm đơn giản hóa thủ tục hành chính, không ban hành các điều kiện ngoài quy định để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận nguồn năng lượng sạch này.

Trách nhiệm thực thi và chế tài giám sát

Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng lãng phí điện năng. Việc thực hiện tiết kiệm điện sẽ được đưa vào chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và thi đua khen thưởng hàng năm. Các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm.

Theo Chỉ thị 10/CT-TTg: "Tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải điện; chủ động huy động các nguồn điện tại chỗ, nguồn điện dự phòng khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất."

Việc thực thi nghiêm túc các giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí cho xã hội mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường và thúc đẩy chuyển dịch xanh theo đúng cam kết quốc tế của Việt Nam.