Sáng ngày 07/12/2004, không khí tại phiên khai mạc kỳ họp Hội đồng nhân dân (HĐND) TP. Hà Nội trở nên nóng hơn bao giờ hết khi Phó Chủ tịch UBND Thành phố Lê Quý Đôn trình bày tờ trình về khung giá các loại đất áp dụng cho năm 2005. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Đất đai 2003 và Nghị định 188/2004/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành.

Nguyên tắc xây dựng khung giá đất: Cẩn trọng và có lộ trình

Theo tờ trình của UBND Thành phố, việc xây dựng khung giá đất cho năm 2005 không chỉ đơn thuần là đưa ra các con số mà phải dựa trên một hệ thống nguyên tắc chặt chẽ. Phó Chủ tịch Lê Quý Đôn nhấn mạnh, giá đất phải là sự kết hợp hài hòa giữa điều tra thực tế thị trường và việc loại trừ các yếu tố biến động bất thường.

Căn cứ vào Điều 1 Nghị định 188/2004/NĐ-CP, Hà Nội tập trung định giá cho 3 nhóm đất cơ bản: đất nông nghiệp, đất ở và đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra một biểu giá hợp lý, có lộ trình thích nghi cho người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển giao pháp lý quan trọng này.

Đất ở đô thị: Chỉ áp dụng 80% mức tối đa của Chính phủ

Một trong những điểm gây chú ý nhất trong tờ trình là đề xuất áp dụng mức giá đất ở đô thị bằng 80% mức tối đa mà Chính phủ quy định đối với đô thị loại đặc biệt. Cụ thể:

• Giá tối đa: 54 triệu đồng/m2 (Trong khi khung của Chính phủ cho phép lên tới 67,5 triệu đồng/m2).
• Giá tối thiểu: 2,5 triệu đồng/m2 (Cao hơn mức tối thiểu 1,5 triệu đồng/m2 của Chính phủ).

Lý giải về con số này, lãnh đạo Thành phố cho rằng mức giá 54 triệu đồng/m2 là phù hợp với sức chịu đựng của thị trường và đảm bảo tính khả thi trong công tác giải phóng mặt bằng cũng như thực hiện các nghĩa vụ tài chính của người dân.

Bài toán chi phí cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi nông dân

Đối với đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, Hà Nội đề xuất mức giá tối đa chỉ bằng 49% so với khung Chính phủ, tương đương khoảng 23,5 triệu đồng/m2. Đây được xem là một quyết định mang tính "trợ lực" cho các doanh nghiệp. Theo tính toán, nếu áp dụng sát khung của Chính phủ, tiền thuê đất của doanh nghiệp có thể tăng vọt tới 12,21 lần, gây sốc cho môi trường đầu tư.

Bên cạnh đó, khung giá đất nông nghiệp cũng được xây dựng theo hướng đảm bảo quyền lợi cho người nông dân khi có đất bị thu hồi. Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 188/2004/NĐ-CP, mức giá tối thiểu cho đất trồng cây hàng năm sẽ không thấp hơn 30.000đ/m2 và đất trồng cây lâu năm là 31.500đ/m2.

"Việc xây dựng khung giá đất vừa phải kết hợp với thu thập thông tin về điều tra giá đất trên thực tế của thị trường, vừa phải phân tích loại trừ các yếu tố không bình thường... để xây dựng khung giá đất hợp lý có lộ trình cụ thể cho năm 2005 và các năm tới" - PCT Lê Quý Đôn phát biểu trước HĐND.

Ngân sách 2004: Phụ thuộc lớn vào đấu giá đất

Cũng tại kỳ họp, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP Lê Văn Hoạt đã trình bày báo cáo thẩm định về tình hình kinh tế - xã hội năm 2004. Một thực tế đáng lo ngại được chỉ ra là nguồn thu ngân sách địa phương dù vượt dự toán nhưng chủ yếu lại đến từ nguồn đấu giá đất (vượt 300 tỷ đồng).

Trong khi đó, các khoản thu từ thuế và phí lại không đạt kế hoạch. Điều này cho thấy sự thiếu bền vững trong cơ cấu thu ngân sách. Ban Kinh tế - Ngân sách kiến nghị Thành phố cần kiên quyết rà soát, tạm dừng các dự án đầu tư công không hiệu quả để tập trung nguồn lực cho các mục tiêu cấp bách trong năm 2005.

Lời kết và định hướng năm 2005

Việc Hà Nội lựa chọn mức giá đất ở đô thị bằng 80% khung giá Chính phủ là một quyết sách mang tính dung hòa. Nó vừa đảm bảo thực hiện đúng tinh thần của Luật Đất đai 2003, vừa giữ cho thị trường bất động sản Thủ đô không bị biến động quá mạnh, tạo tiền đề cho sự phát triển ổn định của kinh tế - xã hội trong những năm tiếp theo.