Bước vào nửa cuối năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đón nhận những tín hiệu cực kỳ lạc quan từ hệ thống chính sách pháp luật. Kể từ ngày 01/7/2026, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật quan trọng chính thức có hiệu lực thi hành, mang theo những cải cách mang tính đột phá. Từ việc cắt giảm mạnh mẽ các rào cản gia nhập thị trường, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cho đến những ưu đãi đặc biệt dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp công nghệ cao, tất cả đều hướng tới mục tiêu kiến tạo một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và giàu sức cạnh tranh.

Dưới đây là phân tích chi tiết về 5 chính sách mới nổi bật nhất, được ví như những "luồng gió mát" tiếp thêm động lực cho các doanh nghiệp bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

1. Cắt giảm mạnh mẽ 56 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Một trong những rào cản lớn nhất đối với quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp chính là danh mục các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện quá rộng và chồng chéo. Nhằm tháo gỡ nút thắt này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, chính thức cắt giảm 56 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện kể từ ngày 01/7/2026. Sự điều chỉnh này giúp đưa danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện áp dụng trên cả nước giảm mạnh từ 198 xuống chỉ còn 142 ngành, nghề.

Việc cắt giảm này được thực hiện dựa trên các nguyên tắc khoa học và thực tiễn chặt chẽ:

• Loại bỏ các điều kiện không thực sự cần thiết: Kiên quyết bãi bỏ những ngành, nghề không ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội hay sức khỏe của cộng đồng.
• Chuyển dịch phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Đối với những ngành, nghề mà điều kiện đầu tư kinh doanh có thể kiểm soát thông qua các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề nghiệp, cơ quan quản lý sẽ thực hiện hậu kiểm thay vì bắt buộc doanh nghiệp phải xin giấy phép con trước khi hoạt động.
• Xóa bỏ sự chồng chéo, mập mờ: Sửa đổi hoặc bãi bỏ các ngành, nghề có tính chất tương tự nhau, đã được kiểm soát hiệu quả thông qua các hoạt động quản lý nhà nước khác, hoặc những ngành, nghề dù đã được quy định từ lâu nhưng đến nay vẫn chưa thể ban hành được điều kiện kinh doanh cụ thể.

Sự thay đổi mang tính lịch sử này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng chi phí tuân thủ pháp luật mỗi năm mà còn giải phóng sức sáng tạo, khuyến khích dòng vốn đầu tư tư nhân đổ mạnh vào các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ mới.

2. Miễn lập báo cáo tài chính hàng năm cho doanh nghiệp siêu nhỏ

Đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ, gánh nặng về nhân sự và chi phí vận hành bộ máy kế toán luôn là một bài toán đau đầu. Thấu hiểu khó khăn đó, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Điểm sáng lớn nhất của Thông tư này nằm ở quy định tại khoản 1 Điều 10:

"Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp pháp luật khác có yêu cầu."

Quy định này mang lại ý nghĩa thực tiễn vô cùng to lớn:

• Giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính: Các hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp hoặc các startup quy mô gia đình sẽ không còn phải lo lắng về việc thuê dịch vụ kế toán phức tạp chỉ để hoàn thành nghĩa vụ nộp báo cáo tài chính cuối năm.
• Tập trung nguồn lực cho kinh doanh: Doanh nghiệp chỉ cần theo dõi sát sao doanh thu thực tế để thực hiện nghĩa vụ thuế, giúp đơn giản hóa tối đa quy trình quản lý nội bộ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đối với những doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế (phương pháp khấu trừ), Thông tư vẫn yêu cầu phải lập báo cáo tài chính hàng năm để đảm bảo tính chính xác trong việc xác định nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.

3. Hà Nội rút ngắn thời gian đăng ký doanh nghiệp chỉ còn 2 ngày

Nằm trong nỗ lực cải thiện mạnh mẽ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp tại thủ đô, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết 12/2026/NQ-HĐND. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2026, thời hạn giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố sẽ được rút ngắn từ 3 ngày làm việc xuống chỉ còn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Quy định rút ngắn thời gian này được áp dụng đồng bộ cho các thủ tục cốt lõi bao gồm:

• Đăng ký thành lập mới doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh;
• Đăng ký thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) một thành viên và hai thành viên trở lên;
• Đăng ký thành lập công ty cổ phần;
• Đăng ký doanh nghiệp đối với các công ty được tổ chức lại trên cơ sở chia, tách, hợp nhất hoặc sáp nhập;
• Đăng ký hoạt động cho chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, các thủ tục có tính chất phức tạp hơn như giải thể doanh nghiệp hoặc chấm dứt hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện cũng được khống chế thời gian giải quyết tối đa là 04 ngày làm việc. Việc cắt giảm thời gian này khẳng định quyết tâm của chính quyền thành phố Hà Nội trong việc đồng hành, hỗ trợ tối đa cho nhà đầu tư và doanh nghiệp gia nhập thị trường một cách nhanh chóng nhất.

4. Áp dụng danh mục 70 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển mạnh mẽ về kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 23/2026/QĐ-TTg. Văn bản này quy định chi tiết Danh mục 70 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và Danh mục 100 sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển, chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2026.

Danh mục ưu tiên tập trung vào các công nghệ mang tính xu hướng toàn cầu và có khả năng tạo đột phá lớn cho năng suất lao động quốc gia:

• Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), Điện toán đám mây (Cloud Computing);
• Công nghệ bán dẫn, thiết kế và chế tạo vi mạch tích hợp;
• Công nghệ sinh học thế hệ mới, vật liệu nano, năng lượng tái tạo (năng lượng mặt trời, năng lượng gió, hydro xanh);
• Các công nghệ cốt lõi phục vụ chuyển đổi số toàn diện trong các ngành sản xuất và dịch vụ.

Đối với các doanh nghiệp chủ động nghiên cứu, ứng dụng hoặc sản xuất các sản phẩm thuộc danh mục này, Nhà nước sẽ áp dụng các chính sách ưu đãi tối đa về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, cũng như hỗ trợ kinh phí nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là cơ hội vàng để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vươn tầm quốc tế.

5. Cắt giảm, đơn giản hóa hàng loạt thủ tục hành chính về điều kiện kinh doanh

Nằm trong chương trình tổng thể về cải cách thể chế, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP nhằm phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh từ ngày 01/7/2026. Nghị quyết này mang lại nhiều điểm mới cực kỳ thiết thực:

Cải cách mạnh mẽ thủ tục Phòng cháy và Chữa cháy (PCCC)

• Bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC trùng lặp: Không yêu cầu nghiệm thu về PCCC đối với các công trình, hạng mục công trình hoặc phương tiện giao thông cơ giới đã được cơ quan Công an thẩm duyệt thiết kế về PCCC trước đó và không có sự thay đổi về thiết kế trong quá trình thi công.
• Đơn giản hóa hồ sơ thẩm duyệt: Giảm bớt các thành phần giấy tờ không cần thiết trong hồ sơ đề nghị thẩm định thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ cho chủ đầu tư.

Đơn giản hóa quy định về An toàn, Vệ sinh lao động

• Bãi bỏ thủ tục đánh giá điều kiện tự huấn luyện: Doanh nghiệp tự huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động của mình sẽ không còn phải thực hiện thủ tục xem xét, đánh giá điều kiện hoạt động phiền hà từ cơ quan quản lý nhà nước, thay vào đó doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về chất lượng huấn luyện theo quy chuẩn.
• Thay đổi phương thức khai báo thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt: Bãi bỏ việc cấp Giấy xác nhận khai báo sử dụng các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Doanh nghiệp chỉ cần thực hiện khai báo thông tin với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trước khi đưa vào sử dụng mà không phải chờ đợi cơ quan nhà nước phê duyệt và cấp giấy xác nhận như trước đây.

Lời kết

Hàng loạt chính sách mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 là minh chứng rõ nét cho nỗ lực không ngừng nghỉ của Đảng và Nhà nước trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Những cải cách thực chất này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí, thời gian cho doanh nghiệp mà còn tạo ra bệ phóng vững chắc để các doanh nghiệp tự tin đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao và phát triển bền vững. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và nắm vững các quy định mới này để khai thác tối đa các lợi thế chính sách, tạo đà bứt phá mạnh mẽ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.