Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, việc phát triển hạ tầng giao thông, đặc biệt là trục xương sống cao tốc Bắc - Nam, được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá. Mới đây, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương và Chính phủ đã đi đến thống nhất một quyết sách quan trọng: Triển khai toàn bộ 12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 theo hình thức đầu tư công.

Đại công trường xây dựng cao tốc Bắc - Nam đang được đẩy nhanh tiến độ (ảnh minh họa)

Quyết sách mang tính bước ngoặt để đảm bảo tiến độ

Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 là công trình đặc biệt quan trọng, có tác động lan tỏa lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước. Theo báo cáo từ Bộ Giao thông Vận tải vào tháng 11/2021, việc lựa chọn hình thức đầu tư công thay vì đối tác công tư (PPP) cho toàn bộ 12 dự án thành phần là một bước đi quyết liệt nhằm tháo gỡ những nút thắt về huy động vốn tín dụng và đẩy nhanh quy trình thực hiện.

Cụ thể, 12 dự án thành phần này có tổng chiều dài khoảng 729 km, đi qua nhiều tỉnh thành từ Hà Tĩnh đến Cà Mau. Việc thống nhất hình thức đầu tư công giúp Chính phủ chủ động hoàn toàn trong việc điều tiết nguồn lực, đảm bảo mục tiêu cơ bản hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2025.

Việc thực hiện dự án phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Đầu tư công 2019, đảm bảo tính công khai, minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Nguồn vốn và cơ chế đặc thù

Về bài toán tài chính, nguồn vốn cho siêu dự án này đã được tính toán kỹ lưỡng. Bên cạnh phần vốn đã được bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 theo Nghị quyết 29/2021/QH15 của Quốc hội, phần kinh phí còn thiếu sẽ được bổ sung từ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

Các hạng mục cầu lớn trên tuyến cao tốc đang được thi công khẩn trương (ảnh minh họa)

Để rút ngắn thời gian, Chính phủ cũng đề xuất nhiều cơ chế đặc thù, trong đó nổi bật là việc thí điểm tách giải phóng mặt bằng ra khỏi dự án đầu tư. Đây được xem là "chìa khóa" để giải quyết điểm nghẽn lớn nhất trong các dự án hạ tầng giao thông từ trước đến nay. Theo quy định tại Điều 5 Luật Đầu tư công 2019, việc phân chia dự án thành phần và tách riêng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ giúp các địa phương chủ động triển khai sớm, tạo mặt bằng sạch cho nhà thầu ngay khi khởi công.

Danh sách 12 dự án thành phần trọng điểm

Theo kế hoạch được Chính phủ trình Quốc hội, 12 dự án thành phần vận hành độc lập bao gồm các đoạn tuyến quan trọng:

• Khu vực miền Trung: Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ.
• Khu vực Nam Trung Bộ: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong, Vân Phong - Nha Trang.
• Khu vực miền Tây: Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau.

Việc hoàn thiện mạng lưới cao tốc này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.

Chính phủ đã giao Bộ Giao thông Vận tải phối hợp cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình Quốc hội xem xét, quyết định trong kỳ họp tới. Với sự đồng thuận cao từ Bộ Chính trị và quyết tâm của Chính phủ, kỳ vọng về một trục cao tốc xuyên suốt từ Bắc chí Nam vào năm 2025 đang dần trở thành hiện thực.