Từ ngày 20/09/2020, quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có những thay đổi quan trọng khi Nghị định 112/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung và làm rõ các trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật cũng như các tình huống chưa xem xét xử lý kỷ luật, tạo hành lang pháp lý minh bạch và nhân văn hơn.

4 trường hợp công chức được miễn trách nhiệm kỷ luật

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 112/2020/NĐ-CP, công chức sẽ được miễn trách nhiệm kỷ luật trong các trường hợp sau đây:

• Mất năng lực hành vi dân sự: Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi có hành vi vi phạm. Đây là quy định kế thừa nhằm bảo vệ quyền lợi cho những người không thể nhận thức hoặc điều khiển hành vi của mình.
• Chấp hành quyết định của cấp trên: Phải chấp hành quyết định của cấp trên theo quy định tại khoản 5 Điều 9 Luật Cán bộ, công chức. Tuy nhiên, công chức cần lưu ý quy trình báo cáo khi phát hiện quyết định đó trái pháp luật để được bảo vệ tối đa.
• Tình thế cấp thiết hoặc bất khả kháng: Được cấp có thẩm quyền xác nhận vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự khi thi hành công vụ. So với quy định cũ, điểm mới này đã mở rộng phạm vi bao gồm cả "trở ngại khách quan", giúp công chức yên tâm hơn khi xử lý các tình huống khẩn cấp thực tế.
• Công chức đã qua đời: Đây là trường hợp hoàn toàn mới được bổ sung. Theo đó, nếu công chức có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời thì sẽ được miễn trách nhiệm kỷ luật.

Các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật

Bên cạnh việc miễn trách nhiệm, Điều 3 Nghị định 112/2020/NĐ-CP cũng quy định cụ thể các trường hợp tạm thời chưa xem xét xử lý kỷ luật để đảm bảo tính khách quan và quyền lợi của công chức:

1. Đang trong thời gian nghỉ hàng năm, nghỉ theo chế độ, nghỉ việc riêng được cấp có thẩm quyền cho phép.
2. Đang trong thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang mất khả năng nhận thức; bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền.
3. Công chức nữ đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đặc biệt, quy định mới cũng bảo vệ quyền lợi của công chức nam trong trường hợp vợ chết hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác mà đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
4. Đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử về hành vi vi phạm pháp luật, trừ trường hợp theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Trích dẫn Điều 4 Nghị định 112/2020/NĐ-CP:
"1. Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi có hành vi vi phạm.
2. Phải chấp hành quyết định của cấp trên theo quy định tại khoản 5 Điều 9 Luật Cán bộ, công chức.
3. Được cấp có thẩm quyền xác nhận vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự khi thi hành công vụ.
4. Cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời."

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP không chỉ giúp công chức tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp các cơ quan, đơn vị thực hiện công tác quản lý cán bộ một cách chính xác, đúng pháp luật.