Trong tiến trình thúc đẩy cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xây dựng nền kinh tế tri thức, các khu công nghệ cao đóng vai trò là "hạt nhân" dẫn dắt sự phát triển khoa học công nghệ của cả nước. Nhằm tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính, tăng cường tính chủ động cho các địa phương, Luật Công nghệ cao 2025 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026) đã mang đến một bước ngoặt pháp lý vô cùng quan trọng: Chính thức phân cấp thẩm quyền quyết định thành lập khu công nghệ cao về cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh.

Sự thay đổi mang tính lịch sử về thẩm quyền thành lập khu công nghệ cao

Trước đây, theo quy định cũ tại khoan 4 Điều 31 Luật Công nghệ cao 2008, quy trình thành lập một khu công nghệ cao vô cùng phức tạp và kéo dài. Bộ Khoa học và Công nghệ phải chủ trì phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh liên quan để xây dựng đề án, sau đó trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và ra quyết định thành lập cũng như ban hành quy chế hoạt động.

Cơ chế này dù đảm bảo tính tập trung thống nhất ở cấp Trung ương nhưng vô hình trung lại tạo ra rào cản về mặt thời gian, làm giảm đi tính linh hoạt và cơ hội thu hút đầu tư của các địa phương khi dòng vốn công nghệ toàn cầu luôn dịch chuyển với tốc độ chóng mặt.

Để khắc phục triệt để hạn chế này, khoan 4 Điều 22 Luật Công nghệ cao 2025 đã quy định rõ:

"4. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập, mở rộng, điều chỉnh khu công nghệ cao tại địa phương."

Sự thay đổi này thể hiện tư duy quản lý hiện đại, chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", trao quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm lớn hơn cho người đứng đầu chính quyền địa phương. Từ ngày 01/7/2026, các tỉnh, thành phố có thể chủ động hoàn toàn trong việc quy hoạch, kêu gọi đầu tư và hiện thực hóa các dự án khu công nghệ cao phù hợp với đặc thù phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mình.

Định nghĩa mới về Khu công nghệ cao theo Luật Công nghệ cao 2025

Không chỉ thay đổi về thẩm quyền, khái niệm về khu công nghệ cao cũng được làm mới để bắt kịp xu thế phát triển của thời đại. Tại khoan 1 Điều 22 Luật Công nghệ cao 2025, khu công nghệ cao được định nghĩa như sau:

"1. Khu công nghệ cao là nơi tập trung, liên kết hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ cao, công nghệ chiến lược, hình thành hệ sinh thái công nghệ cao, góp phần nâng cao năng lực công nghệ quốc gia và phát triển kinh tế - xã hội."

So với Luật Công nghệ cao 2008, định nghĩa mới đã bổ sung thêm các yếu tố cốt lõi của thời đại số như "đổi mới sáng tạo", "thương mại hóa công nghệ chiến lược" và đặc biệt là việc "hình thành hệ sinh thái công nghệ cao". Điều này cho thấy khu công nghệ cao không còn đơn thuần là một phân khu công nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ, mà phải là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa ngay tại chỗ.

6 điều kiện khắt khe để thành lập khu công nghệ cao tại địa phương

Mặc dù quyền quyết định đã được giao về cho địa phương, nhưng để tránh tình trạng thành lập tràn lan, kém hiệu quả, khoan 3 Điều 22 Luật Công nghệ cao 2025 đã thiết lập một "hàng rào kỹ thuật" vững chắc với 06 điều kiện bắt buộc phải đáp ứng:

1. Sự phù hợp quy hoạch: Việc thành lập khu công nghệ cao phải hoàn toàn phù hợp với quy hoạch và định hướng phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược, định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của địa phương, vùng và quốc gia.
2. Khả năng kết nối hạ tầng vượt trội: Phải có khả năng kết nối giao thông, kết nối hạ tầng kỹ thuật đồng bộ; có sự liên kết chặt chẽ với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, sản xuất trình độ cao. Đồng thời, các khu vực lân cận phải có nhà ở, hạ tầng xã hội chất lượng cao để bảo đảm phục vụ đời sống chuyên gia, người lao động, hướng tới hình thành đô thị công nghệ cao.
3. Phương án hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số khả thi: Có phương án khả thi về đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, các hạ tầng công nghệ phục vụ phát triển một số ngành công nghệ cao được ưu tiên và các công trình hạ tầng kết nối khu công nghệ cao với khu vực xung quanh.
4. Đảm bảo nguồn lực đầu tư: Có phương án khả thi về nguồn lực tài chính và con người để đầu tư cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ cao, công nghệ chiến lược trong khu công nghệ cao.
5. Cơ chế quản lý linh hoạt và thu hút nhân tài: Có phương án khả thi về thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước; đồng thời xây dựng được cơ chế quản lý hành chính linh hoạt, hiệu quả, giảm thiểu tối đa phiền hà cho doanh nghiệp.
6. Quy mô diện tích và an ninh quốc phòng: Có quy mô diện tích phù hợp và bảo đảm các điều kiện về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường. Đặc biệt, phải có tỷ lệ phù hợp cho cơ sở lưu trú và công trình hạ tầng xã hội phục vụ chuyên gia, nhà khoa học, người lao động làm việc trong khu công nghệ cao sau khi đã cân đối với khả năng cung cấp hạ tầng xã hội của khu vực lân cận.

Lời khuyên thiết thực cho các địa phương và nhà đầu tư trước giờ G

Việc phân cấp thẩm quyền này mở ra cơ hội vàng cho các tỉnh, thành phố chủ động bứt phá trong cuộc đua thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức lớn đối với năng lực quản lý của chính quyền cấp tỉnh.

Các địa phương cần nhanh chóng rà soát lại quy hoạch tỉnh, chuẩn bị quỹ đất sạch và xây dựng các phương án liên kết vùng thật chi tiết. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ và xây dựng các chính sách ưu đãi đặc thù trong khuôn khổ pháp luật sẽ là chìa khóa quyết định sự thành bại của các khu công nghệ cao thế hệ mới.

Đối với các nhà đầu tư, việc theo dõi sát sao các quyết định của UBND cấp tỉnh từ sau ngày 01/7/2026 sẽ giúp doanh nghiệp đón đầu được các làn sóng ưu đãi đầu tư hấp dẫn nhất, tối ưu hóa chi phí và thời gian triển khai dự án tại Việt Nam.