Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp. Đây được coi là một bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hệ thống kế toán Việt Nam, tiệm cận gần hơn với các chuẩn mực quốc tế, đồng thời khắc phục những hạn chế sau hơn 10 năm thực hiện Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Thông tư 99/2025/TT-BTC: Bước ngoặt mới cho hệ thống kế toán Việt Nam

Được xây dựng dựa trên nền tảng của Luật Kế toán 2015, Thông tư 99 không chỉ đơn thuần là một văn bản thay thế mà còn là sự kết tinh của quá trình cải cách hành chính trong lĩnh vực tài chính. Văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tại Việt Nam.

Sự ra đời của Thông tư 99 đánh dấu sự chấm dứt sứ mệnh của Thông tư 200/2014/TT-BTC. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp cần có một lộ trình chuyển đổi hệ thống, đào tạo nhân sự để sẵn sàng cho kỳ kế toán năm 2026.

Điểm mới về đơn vị tiền tệ: Khi nào doanh nghiệp được thay đổi?

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm nhất chính là quy định về đơn vị tiền tệ trong kế toán. Mặc dù Đồng Việt Nam (VND) vẫn là đơn vị tiền tệ chính thức, nhưng Thông tư 99 đã mở ra cơ chế linh hoạt hơn cho các doanh nghiệp có hoạt động giao dịch quốc tế lớn.

Tại Điều 5 Thông tư 99/2025/TT-BTC, Bộ Tài chính quy định rõ về nguyên tắc thay đổi đơn vị tiền tệ:

"Khi có sự thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh dẫn đến đơn vị tiền tệ trong kế toán mà doanh nghiệp sử dụng không còn thoả mãn các yếu tố quy định thì doanh nghiệp được thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán và việc thay đổi này chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới."

Việc chuyển đổi số dư và thông tin so sánh trên báo cáo tài chính cũng được hướng dẫn chi tiết, yêu cầu sử dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch. Điều này giúp phản ánh trung thực hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp trong bối cảnh tỷ giá biến động.

Quản trị và kiểm soát nội bộ: Không còn là 'chuyện riêng' của doanh nghiệp

Thông tư 99 nhấn mạnh vai trò của công tác quản trị và kiểm soát nội bộ. Không dừng lại ở việc ghi chép sổ sách, kế toán giờ đây phải là một phần của hệ thống quản trị rủi ro. Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ, phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm của từng bộ phận đối với các giao dịch kinh tế phát sinh.

Hệ thống tài khoản kế toán cũng được tinh chỉnh tại Phụ lục II, cho phép doanh nghiệp chủ động sửa đổi, bổ sung tài khoản cấp chi tiết để phù hợp với đặc thù kinh doanh, miễn là đảm bảo tính thống nhất và minh bạch.

Lời khuyên cho doanh nghiệp trước 'giờ G'

Với những thay đổi sâu rộng này, các chuyên gia pháp lý và tài chính đưa ra một số khuyến nghị cho doanh nghiệp:

• Rà soát hệ thống phần mềm: Cần cập nhật các phần mềm kế toán theo hệ thống tài khoản và biểu mẫu báo cáo mới của Thông tư 99.
• Đào tạo nhân sự: Tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ kế toán về các điểm mới, đặc biệt là cách xử lý khi thay đổi đơn vị tiền tệ.
• Hoàn thiện quy chế nội bộ: Xây dựng hoặc sửa đổi quy chế kiểm soát nội bộ để phù hợp với yêu cầu mới về quản trị doanh nghiệp.

Việc tuân thủ nghiêm túc Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín đối với các nhà đầu tư và đối tác thông qua những bản báo cáo tài chính chuẩn mực và minh bạch.