Ngày 01/6/2021, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn về thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Đây được coi là một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý thuế, thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 92/2015/TT-BTC.

Với hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2021, các hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý 7 thay đổi trọng yếu dưới đây để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh của mình.

1. Ngưỡng doanh thu chịu thuế: Giữ nguyên mốc 100 triệu đồng

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là mức thu nhập bao nhiêu thì phải nộp thuế. Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 40/2021/TT-BTC, ngưỡng doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế vẫn được giữ nguyên so với trước đây:

"Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thì thuộc trường hợp không phải nộp thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN theo quy định pháp luật về thuế GTGT và thuế TNCN."

Tuy nhiên, các hộ kinh doanh cần lưu ý rằng dù không phải nộp thuế, bạn vẫn có trách nhiệm khai thuế chính xác, trung thực và nộp hồ sơ đúng hạn. Đối với hình thức nhóm cá nhân hoặc hộ gia đình, mức doanh thu này được tính cho 01 người đại diện duy nhất.

2. Phân loại quy mô hộ kinh doanh để áp dụng phương pháp tính thuế

Điểm mới đáng chú ý nhất là việc phân loại hộ kinh doanh dựa trên quy mô doanh thu và lao động. Điều này nhằm đưa các hộ kinh doanh lớn vào quản lý bài bản hơn, tương tự như mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ.

Cụ thể, hộ kinh doanh quy mô lớn là hộ đáp ứng tiêu chí về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bình quân năm từ 10 người trở lên hoặc có tổng doanh thu năm trước liền kề từ 03 tỷ đồng (lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng) hoặc 10 tỷ đồng (lĩnh vực thương mại, dịch vụ).

3. Bổ sung các phương pháp tính thuế linh hoạt

Thay vì chủ yếu áp dụng phương pháp khoán như trước, từ 01/8/2021, hộ kinh doanh sẽ tiếp cận với các phương pháp mới theo Luật Quản lý thuế 2019:

• Phương pháp kê khai: Áp dụng cho hộ quy mô lớn hoặc hộ tự nguyện lựa chọn. Thuế được tính trên doanh thu thực tế phát sinh theo tháng hoặc quý.
• Phương pháp khoán: Dành cho hộ không thuộc diện kê khai và không lựa chọn phương pháp kê khai.
• Phương pháp theo từng lần phát sinh: Dành cho cá nhân kinh doanh không thường xuyên.
• Khai thay, nộp thay: Tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế thay cho cá nhân kinh doanh trong một số trường hợp cụ thể (như thuê tài sản, hợp tác kinh doanh).

4. Khuyến khích chuyển đổi sang phương pháp kê khai

Pháp luật hiện hành đang tạo điều kiện và khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai. Đây là phương pháp quản lý hiện đại, yêu cầu hộ kinh doanh phải thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Mặc dù có vẻ phức tạp hơn phương pháp khoán, nhưng kê khai giúp hộ kinh doanh kiểm soát tốt dòng tiền và minh bạch hóa số thuế phải nộp dựa trên kết quả kinh doanh thực tế.

5. Căn cứ xác định số thuế phải nộp

Số thuế GTGT và thuế TNCN phải nộp được xác định theo công thức:

Số thuế phải nộp = Doanh thu tính thuế x Thuế suất

Trong đó, doanh thu tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế. Nếu hộ kinh doanh có các khoản hỗ trợ bằng tiền, thưởng, chiết khấu thương mại... thì các khoản này cũng phải cộng vào doanh thu để tính thuế TNCN.

6. Danh mục thuế suất theo ngành nghề kinh doanh

Tùy vào lĩnh vực hoạt động, mức thuế suất sẽ khác nhau. Một số nhóm ngành tiêu biểu:

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: GTGT 1%; TNCN 0,5%.
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: GTGT 5%; TNCN 2%.
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa: GTGT 3%; TNCN 1,5%.
• Hoạt động kinh doanh khác: GTGT 2%; TNCN 1%.

7. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế

Để tránh bị xử phạt vi phạm hành chính, hộ kinh doanh cần ghi nhớ các mốc thời gian quan trọng quy định tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP:

• Đối với hộ kê khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo.
• Đối với hộ kê khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo.
• Đối với hộ khoán: Thời hạn nộp thuế chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng.

Lời khuyên từ chuyên gia: Việc chuyển đổi sang các quy định mới tại Thông tư 40/2021/TT-BTC có thể gây bỡ ngỡ ban đầu cho các chủ hộ kinh doanh. Tuy nhiên, đây là xu thế tất yếu để chuyên nghiệp hóa kinh tế hộ gia đình. Các chủ hộ nên chủ động tìm hiểu hoặc tham vấn các đơn vị dịch vụ kế toán thuế để thiết lập hệ thống sổ sách phù hợp ngay từ bây giờ.