Nhiều doanh nghiệp Việt Nam luôn sẵn lòng chung tay vì cộng đồng thông qua các hoạt động từ thiện, tài trợ. Tuy nhiên, không ít kế toán và chủ doanh nghiệp phải "đau đầu" khi các khoản chi này bị cơ quan thuế loại ra khỏi chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Vậy làm sao để "vẹn cả đôi đường", vừa thực hiện trách nhiệm xã hội, vừa đảm bảo quyền lợi về thuế?

Điều kiện "vàng" để khoản chi từ thiện được khấu trừ thuế TNDN

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC), doanh nghiệp cần nắm vững các nguyên tắc cốt lõi sau:

1. Trừ các khoản chi không được trừ nêu tại Khoản 2 Điều này, doanh nghiệp được trừ mọi khoản chi nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau:

a) Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

b) Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật.

c) Khoản chi nếu có hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (giá đã bao gồm thuế GTGT) khi thanh toán phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Như vậy, tính "thực tế" và "hợp pháp" của chứng từ là yếu tố tiên quyết. Đặc biệt, với các khoản chi từ thiện bằng hiện vật (như gạo, mì tôm, thuốc men...), doanh nghiệp phải có hóa đơn mua vào đầy đủ.

Những khoản chi tài trợ nào được coi là "hợp lệ"?

Pháp luật thuế không cho phép khấu trừ mọi loại hình từ thiện tự phát. Các khoản chi chỉ được chấp nhận nếu thuộc các nhóm đối tượng quy định tại Khoản 2 Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC, bao gồm:

• Tài trợ giáo dục: Bao gồm tài trợ cho các trường học công lập, dân lập, tài trợ học bổng, cơ sở vật chất dạy học...
• Tài trợ y tế: Hỗ trợ các cơ sở y tế, mua sắm thiết bị y tế, thuốc men hoặc hỗ trợ bệnh nhân nghèo thông qua các tổ chức có chức năng.
• Khắc phục hậu quả thiên tai: Hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho người dân vùng lũ lụt, hạn hán. Đặc biệt, theo Khoản 3 Điều 12 Nghị định 78/2021/NĐ-CP, các khoản đóng góp tự nguyện cho Quỹ phòng, chống thiên tai cấp tỉnh cũng được tính vào chi phí được trừ.
• Làm nhà cho người nghèo: Xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết theo đúng chương trình của Nhà nước.
• Tài trợ nghiên cứu khoa học: Thực hiện theo các chương trình, đề tài khoa học được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Lưu ý quan trọng: Nếu doanh nghiệp chi từ thiện "tự phát" (ví dụ: trực tiếp phát tiền cho người dân trên đường mà không thông qua tổ chức trung gian có thẩm quyền), khoản chi này sẽ không được trừ khi tính thuế TNDN.

Hồ sơ "chuẩn" để bảo vệ chi phí trước cơ quan Thuế

Để chứng minh khoản chi tài trợ là thực tế và đúng đối tượng, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm:

1. Biên bản xác nhận tài trợ: Phải có chữ ký của đại diện doanh nghiệp (nhà tài trợ) và đại diện đơn vị nhận tài trợ (ví dụ: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội Chữ thập đỏ, trường học, bệnh viện...). Sử dụng mẫu số 05/TNDN ban hành kèm theo Thông tư 78/2014/TT-BTC.
2. Chứng từ chi tiền hoặc hóa đơn mua hàng: Nếu tài trợ bằng tiền, cần có phiếu chi hoặc chứng từ chuyển khoản. Nếu tài trợ bằng hiện vật, phải có hóa đơn mua hàng hóa đó.
3. Các văn bản liên quan khác: Quyết định của Ban giám đốc về việc tài trợ, chương trình/kế hoạch từ thiện của địa phương hoặc tổ chức huy động.

Việc thực hiện từ thiện không chỉ là nghĩa cử cao đẹp mà còn là cách doanh nghiệp khẳng định giá trị thương hiệu. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn về mặt pháp lý và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, các doanh nghiệp cần thực hiện đúng quy trình và lưu trữ hồ sơ chặt chẽ theo hướng dẫn của pháp luật hiện hành.