Từ ngày 15/10/2025, hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ vận hành dưới những quy định mới đầy tính đột phá. Với việc ban hành Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025 (số 96/2025/QH15), các nút thắt về xử lý nợ xấu và thu giữ tài sản bảo đảm đã chính thức được tháo gỡ, hứa hẹn tạo ra một môi trường tài chính minh bạch và an toàn hơn.

1. Quyền thu giữ tài sản bảo đảm: Lần đầu tiên được luật hóa chi tiết

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025 là việc bổ sung Điều 198a quy định về quyền thu giữ tài sản bảo đảm. Trước đây, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 chưa có quy định cụ thể về vấn đề này, dẫn đến nhiều khó khăn trong thực tiễn xử lý nợ.

Theo đó, các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có quyền thu giữ tài sản nếu thỏa mãn các điều kiện khắt khe như: có thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm, tài sản không thuộc diện tranh chấp hoặc kê biên và đã thực hiện công khai thông tin đầy đủ theo quy định.

2. Bổ sung quy định về xử lý tài sản đang bị kê biên và hoàn trả vật chứng

Luật mới đã bổ sung Điều 198b và Điều 198c nhằm giải quyết các xung đột pháp lý giữa thi hành án dân sự và xử lý nợ ngân hàng. Đây là bước tiến lớn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên nhận bảo đảm.

Cụ thể, tài sản bảo đảm đang bị kê biên chỉ được xử lý nếu hợp đồng bảo đảm phát sinh sau khi bản án có hiệu lực hoặc có sự đồng ý của bên nhận bảo đảm. Đồng thời, vật chứng là tài sản bảo đảm trong vụ án hình sự có thể được hoàn trả nếu không ảnh hưởng đến quá trình xử lý vụ án.

3. Ngân hàng Nhà nước có quyền quyết định cho vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm

Đây là một chính sách hỗ trợ cực kỳ mạnh mẽ nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính quốc gia. Điều 1 Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025 đã sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 93 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 như sau:

“1. Ngân hàng Nhà nước quyết định cho vay đặc biệt có tài sản bảo đảm, không có tài sản bảo đảm đối với tổ chức tín dụng trong trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 192 của Luật này. Tài sản bảo đảm của khoản vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Lãi suất cho vay đặc biệt của Ngân hàng Nhà nước là 0%/năm.”

Sự thay đổi này giúp Ngân hàng Nhà nước chủ động hơn trong việc can thiệp và hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng gặp khó khăn, thay vì phải trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từng trường hợp như trước đây.

4. Bổ sung quy định về công khai thông tin trước khi thu giữ tài sản

Để đảm bảo tính công bằng và minh bạch, khoản 3 và khoản 4 Điều 198a yêu cầu các tổ chức tín dụng phải thực hiện công khai thông tin rộng rãi trước khi tiến hành thu giữ tài sản.

Các hình thức công khai bao gồm: đăng tải trên trang thông tin điện tử, gửi văn bản đến UBND và Công an cấp xã nơi có tài sản, niêm yết công khai tại trụ sở và thông báo trực tiếp cho bên bảo đảm. Quy định này nhằm hạn chế tối đa các tranh chấp và phản đối không đáng có từ phía khách hàng.

5. Quy định rõ trách nhiệm ủy quyền thu giữ tài sản bảo đảm

Luật mới cũng siết chặt việc ủy quyền thu giữ tài sản tại khoản 6 và khoản 7 Điều 198a. Các ngân hàng chỉ được ủy quyền cho công ty quản lý nợ trực thuộc hoặc bên nhận chuyển giao bắt buộc.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng các biện pháp vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ. Đây là bước tiến quan trọng để kiểm soát hoạt động thu hồi nợ, tránh tình trạng lạm dụng quyền hạn gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.

6. Bãi bỏ nhiều quy định không còn phù hợp để đơn giản hóa thủ tục

Cuối cùng, để tạo sự thống nhất và thông thoáng, Luật 2025 đã bãi bỏ hàng loạt quy định cũ tại khoản 4 Điều 169, khoản 4 Điều 172 và khoản 5 Điều 179 của Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Việc bãi bỏ này giúp quy trình phê duyệt các phương án phục hồi hoặc chuyển giao bắt buộc trở nên nhanh chóng hơn, giảm bớt các tầng nấc trung gian không cần thiết, từ đó giúp hệ thống ngân hàng ứng phó kịp thời với các rủi ro tiềm ẩn.

Tóm lại, 6 điểm mới của Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2025 không chỉ là công cụ giúp các ngân hàng xử lý nợ xấu hiệu quả mà còn là lá chắn bảo vệ sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia trong giai đoạn mới.