Hệ thống hạ tầng giao thông Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa mạnh mẽ với việc ban hành các quy định kỹ thuật mới. Đáng chú ý nhất là sự ra đời của QCVN 115:2024/BGTVT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc, được ban hành kèm theo Thông tư 06/2024/TT-BGTVT. Quy chuẩn này không chỉ định hình diện mạo các tuyến cao tốc trong tương lai mà còn trực tiếp nâng cao an toàn và năng lực thông hành.

Quy mô tối thiểu 4 làn xe: Chấm dứt thời kỳ cao tốc "2 làn"

Một trong những điểm thay đổi mang tính bước ngoặt tại QCVN 115:2024 chính là quy định về số làn xe. Theo đó, đường bộ cao tốc phải có quy mô tối thiểu 04 làn xe chạy (02 làn cho mỗi chiều). Điều này giúp giải quyết triệt để những bất cập của các tuyến cao tốc phân kỳ đầu tư chỉ có 2 làn xe trước đây, vốn tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn và hạn chế tốc độ.

Bên cạnh đó, làn dừng xe khẩn cấp cũng phải được bố trí liên tục trên toàn tuyến. Tuy nhiên, quy chuẩn cũng cho phép một số ngoại lệ tại các vị trí đặc thù như cầu có nhịp lớn trên 150m, hầm, hoặc các đoạn có bố trí làn phụ leo dốc.

Phân cấp tốc độ thiết kế và giới hạn tối đa

Về tốc độ, quy chuẩn mới phân định rõ 03 cấp thiết kế chính bao gồm: 120 km/h, 100 km/h và 80 km/h. Đối với những khu vực có địa hình đặc biệt khó khăn hoặc bị khống chế bởi yếu tố quốc phòng an ninh, tốc độ thiết kế có thể được giảm xuống còn 60 km/h.

"Tốc độ tối đa cho phép trên đường bộ cao tốc không vượt quá 120 km/h. Tốc độ tối đa cho phép và tốc độ thiết kế không được chênh nhau quá 20 km/h."

Quy định này đảm bảo tính thống nhất và an toàn cho người tham gia giao thông. Đặc biệt, để tránh việc thay đổi tốc độ đột ngột gây nguy hiểm, quy chuẩn yêu cầu các đoạn tuyến liên tiếp không được chênh lệch tốc độ quá 20 km/h. Nếu sự chênh lệch lớn hơn, bắt buộc phải có đoạn quá độ dài ít nhất 2km với tốc độ trung gian.

Tiêu chuẩn kỹ thuật về mặt cắt ngang và dải phân cách

Chiều rộng làn xe cũng được quy định chi tiết để đảm bảo không gian lưu thông an toàn. Cụ thể, đối với đường cấp 120 và 100, chiều rộng làn xe tối thiểu phải đạt 3,75m. Với đường cấp 80, con số này là 3,50m. Làn dừng khẩn cấp cũng phải rộng ít nhất 3,00m (cấp 120, 100) hoặc 2,50m (cấp 80).

Việc bố trí dải phân cách giữa là bắt buộc để chia tách hai chiều xe chạy, đảm bảo an toàn tuyệt đối, tránh va chạm đối đầu. Chiều rộng dải an toàn cũng được quy định từ 0,50m đến 0,75m tùy theo cấp đường.

Những quy định mới tại Thông tư 06/2024/TT-BGTVT có hiệu lực từ ngày 01/10/2024 được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ thống cao tốc đồng bộ, hiện đại và an toàn hơn cho người dân Việt Nam.