Lễ Quốc tang không chỉ là một nghi thức tiễn biệt mà còn là sự ghi nhận cao quý nhất của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người con ưu tú đã có công lao đặc biệt to lớn trong sự nghiệp cách mạng. Việc tổ chức Lễ Quốc tang được thực hiện theo một quy trình nghiêm ngặt, trang trọng, thể hiện sự tôn kính và lòng biết ơn sâu sắc.

Đối tượng nào được tổ chức Lễ Quốc tang?

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, những cán bộ đang giữ chức hoặc đã thôi giữ chức sau đây khi từ trần sẽ được tổ chức Lễ Quốc tang:

• Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng;
• Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
• Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
• Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngoài ra, Bộ Chính trị có thể quyết định tổ chức Lễ Quốc tang đối với các cán bộ cấp cao khác có công lao đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, có uy tín lớn trong nước và quốc tế.

Thời gian và các quy định trong ngày Quốc tang

Căn cứ Điều 10 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, thời gian tổ chức Lễ Quốc tang là 02 ngày. Trong những ngày này, các cơ quan, công sở trong phạm vi cả nước và các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện nghi thức treo cờ rủ.

Cờ rủ là Quốc kỳ có dải băng tang bằng vải đen, kích thước bằng 1/10 chiều rộng lá cờ, chiều dài theo chiều dài của lá cờ và chỉ treo đến 2/3 chiều cao của cột cờ, dùng băng vải đen buộc không để cờ bay. Đặc biệt, trong thời gian này, các hoạt động vui chơi, giải trí công cộng trên toàn quốc đều tạm dừng để bày tỏ lòng tiếc thương.

Địa điểm tổ chức và Ban Lễ tang

Về địa điểm, Điều 11 Nghị định 105/2012/NĐ-CP quy định Lễ Quốc tang được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội (nếu tổ chức ở Hà Nội) hoặc Nhà tang lễ Bệnh viện Quân y 175, Nhà tang lễ số 25 Lê Quý Đôn, Quận 3 (nếu tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh). Linh cữu người từ trần được quấn Quốc kỳ đặt trong lồng kính trên bệ cao tại sảnh chính nhà tang lễ.

Ban Lễ tang Nhà nước do Bộ Chính trị quyết định thành lập, gồm từ 25 đến 30 thành viên đại diện cho các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể trung ương. Trưởng Ban Lễ tang thường là Tổng Bí thư hoặc Chủ tịch nước.

Nghi thức viếng và đưa tang trang trọng

Lễ viếng

Trong quá trình viếng, quân nhạc cử nhạc "Hồn tử sĩ". Ban Tổ chức chuẩn bị vòng hoa luân chuyển cho các đoàn viếng. Các đoàn đến viếng không mang vòng hoa riêng mà chỉ mang băng vải đen ghi dòng chữ "Kính viếng". Đội hình viếng được sắp xếp trang nghiêm với chiến sĩ khiêng vòng hoa đi đầu, tiếp theo là Trưởng đoàn và các thành viên đi theo hai hàng dọc.

Lễ đưa tang

Lễ đưa tang được thực hiện theo quy định tại Điều 18 Nghị định 105/2012/NĐ-CP. Linh cữu được chuyển từ nhà tang lễ lên xe tang bởi đội công tác gồm 01 sĩ quan và 12 chiến sĩ. Phía trước linh cữu là các sĩ quan mang ảnh, gối Huân chương và Quốc kỳ. Xe tang là xe kéo lựu pháo 122mm, linh cữu đặt trong lồng kính phủ Quốc kỳ.

Lễ hạ huyệt và phút mặc niệm cuối cùng

Tại nơi an táng, Trưởng ban Tổ chức Lễ tang sẽ tuyên bố Lễ hạ huyệt. Các lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng gia đình sẽ bỏ nắm đất đầu tiên và đi quanh phần mộ để vĩnh biệt. Trong khi hạ huyệt, quân nhạc cử nhạc "Hành khúc tang lễ". Sau khi hoàn tất việc lấp mộ, tất cả dành một phút mặc niệm tiễn biệt người từ trần trong tiếng nhạc "Hồn tử sĩ" trầm hùng.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 105/2012/NĐ-CP không chỉ đảm bảo tính trang trọng của nghi lễ mà còn thể hiện sự thống nhất, tôn nghiêm của quốc gia trong việc tri ân những người có công với đất nước.