Trong nỗ lực không ngừng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao chất lượng xét xử, Tòa án nhân dân tối cao đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt về việc phát triển án lệ. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là thước đo năng lực và sự đóng góp của các cấp Tòa án vào kho tàng tri thức pháp lý quốc gia.

Bước ngoặt từ Công văn 100/TANDTC-PC

Mới đây, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ký ban hành Công văn 100/TANDTC-PC ngày 14/6/2024. Văn bản này nhấn mạnh việc tăng cường công tác phát triển án lệ và quy trình lựa chọn theo đúng tinh thần của Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP.

Việc đôn đốc thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ này cũng là một phần quan trọng trong việc triển khai Chỉ thị 01/2023/CT-CA về các nhiệm vụ trọng tâm của ngành Tòa án. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra những chuẩn mực pháp lý rõ ràng, giúp giải quyết các vụ việc tương tự một cách thống nhất và công bằng.

Chỉ tiêu cụ thể: Áp lực hay động lực?

Theo chỉ đạo mới nhất, các đơn vị trong hệ thống Tòa án phải đảm bảo số lượng đề xuất nguồn án lệ tối thiểu hàng năm như sau:

• Tòa án nhân dân cấp cao và các Vụ Giám đốc kiểm tra: Mỗi đơn vị phải đề xuất ít nhất 03 bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật.
• Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án quân sự quân khu: Mỗi đơn vị có nhiệm vụ đề xuất ít nhất 01 bản án hoặc quyết định tiêu biểu.

Quy định này đặt ra một yêu cầu cao về tính chủ động trong việc rà soát, đánh giá các bản án có tính chất điển hình, chứa đựng những lập luận pháp lý sắc bén và có khả năng áp dụng rộng rãi.

Vai trò của đào tạo và nghiên cứu

Bên cạnh các đơn vị xét xử trực tiếp, Giám đốc Học viện Tòa án cũng được giao nhiệm vụ tổ chức cho công chức, viên chức, học viên và sinh viên nghiên cứu các bản án đáp ứng điều kiện. Việc đưa công tác phát triển án lệ vào môi trường học thuật không chỉ giúp tìm kiếm thêm nguồn án lệ chất lượng mà còn bồi dưỡng tư duy pháp lý cho thế hệ cán bộ tư pháp tương lai.

Tòa án quân sự Trung ương sẽ chịu trách nhiệm theo dõi và đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ này đối với hệ thống Tòa án quân sự, đảm bảo tính đồng bộ trên toàn quốc. Với sự vào cuộc quyết liệt này, kỳ vọng trong thời gian tới, danh mục án lệ Việt Nam sẽ ngày càng phong phú, trở thành công cụ đắc lực cho các Thẩm phán và là điểm tựa tin cậy cho người dân khi tiếp cận công lý.