Hoạt động giám định tư pháp đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu thập chứng cứ, xác định sự thật khách quan của các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền xử lý của các cơ quan tiến hành tố tụng trong Quân đội. Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và bảo đảm tính thống nhất trong toàn quân, ngày 22/06/2026, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 89/2026/TT-BQP quy định chi tiết về hoạt động giám định tư pháp trong Bộ Quốc phòng.

Tại Điều 10 Thông tư 89/2026/TT-BQP, Bộ Quốc phòng đã chính thức công bố danh mục 12 chuyên ngành giám định tư pháp được tổ chức thực hiện, tập trung vào 02 lĩnh vực lớn là Giám định pháp y và Giám định kỹ thuật hình sự.

1. Lĩnh vực Giám định Pháp y bao gồm những chuyên ngành nào?

Giám định pháp y trong Quân đội là hoạt động sử dụng kiến thức, phương pháp y học và các khoa học tự nhiên liên quan để phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử. Theo quy định tại khoản 1 Điều 10 Thông tư 89/2026/TT-BQP, lĩnh vực giám định pháp y trong Bộ Quốc phòng bao gồm 03 chuyên ngành cụ thể sau:

• Giám định về pháp y: Thực hiện khám nghiệm tử thi, giám định thương tích, tổn hại sức khỏe, giám định giới tính, độ tuổi và các vấn đề pháp y tổn thương cơ thể khác;
• Giám định về độc chất: Phân tích, xác định các chất độc, ma túy, cồn, tân dược hoặc các hóa chất độc hại có trong mẫu sinh học của người hoặc mẫu vật liên quan;
• Giám định về y sinh: Nghiên cứu, phân tích tế bào, nhóm máu, ADN và các yếu tố sinh học phục vụ xác định mối quan hệ huyết thống hoặc nhận dạng tung tích nạn nhân, nghi phạm.

Các hoạt động giám định pháp y này được giao cho các tổ chức chuyên môn công lập trong Quân đội, trọng tâm là Viện Pháp y Quân đội phối hợp với hệ thống y tế quân y bảo đảm tính chính xác, khách quan theo tiêu chuẩn của Luật Giám định tư pháp 2025.

2. Lĩnh vực Giám định Kỹ thuật Hình sự gồm 09 chuyên ngành trọng yếu

Bên cạnh lĩnh vực pháp y, kỹ thuật hình sự là công cụ sắc bén trong việc phát hiện, thu thập và đánh giá dấu vết vi phạm pháp luật. Căn cứ khoản 2 Điều 10 Thông tư 89/2026/TT-BQP, Bộ Quốc phòng quy định 09 chuyên ngành giám định kỹ thuật hình sự bao gồm:

1. Giám định về dấu vết đường vân: Phát hiện, truy nguyên dấu vết vân tay, vân chân phục vụ xác định người liên quan tại hiện trường;
2. Giám định về dấu vết cơ học: Phân tích các vết cắt, đứt, va đập, cạy phá trên cơ sở vật chất, phương tiện;
3. Giám định về súng, đạn: Kiểm tra, xác định chủng loại súng, đầu đạn, vỏ đạn, cơ chế hoạt động và dấu vết phát bắn;
4. Giám định về tài liệu: Giám định chữ ký, chữ viết, con dấu, tài liệu bị làm giả, tẩy xóa hoặc sửa chữa;
5. Giám định về cháy, nổ: Xác định nguyên nhân, điểm xuất phát, chất diễn tiến cháy và cơ chế phát nổ;
6. Giám định về kỹ thuật: Đánh giá tình trạng kỹ thuật của máy móc, thiết bị, phương tiện cơ giới quân sự hoặc dân sự có liên quan;
7. Giám định về âm thanh: Phân tích, so sánh giọng nói, xử lý làm rõ tín hiệu âm thanh thu ghi;
8. Giám định về hóa học: Phân tích thành phần hóa học của chất vi vết, vật liệu nghi vấn;
9. Giám định về kỹ thuật số và điện tử: Trích xuất, phục hồi và giám định dữ liệu điện tử trên máy tính, điện thoại, thiết bị lưu trữ và các hệ thống số.

3. Thẩm quyền và quy trình tiếp nhận trưng cầu giám định tư pháp trong Quân đội

Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 89/2026/TT-BQP, các cơ quan chuyên trách như Viện Pháp y Quân đội, Phòng Giám định kỹ thuật hình sự Bộ Quốc phòng có trách nhiệm tiếp nhận quyết định trưng cầu, yêu cầu giám định từ các cơ quan tố tụng trong và ngoài Quân đội.

Trường hợp phải từ chối tiếp nhận giám định do không đúng thẩm quyền, thiếu điều kiện chuyên môn hoặc thuộc các trường hợp pháp luật cấm theo Điều 38 Luật Giám định tư pháp 2025, đơn vị nhận trưng cầu phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do trong thời hạn 05 ngày làm việc.

Sự phân định rõ ràng 12 chuyên ngành giám định này tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ và các cơ quan tố tụng triển khai thực hiện chính xác, đúng pháp luật, nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp trong Quân đội nhân dân Việt Nam.