Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8754:2023 về Giống cây lâm nghiệp - Yêu cầu đối với giống mới để được công nhận do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện và phương pháp đánh giá nhằm phục vụ cho việc công nhận các giống cây trồng lâm nghiệp mới tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu đối với giống cây lâm nghiệp mới (bao gồm giống khảo nghiệm, giống lai, giống chọn lọc từ tự nhiên hoặc nhập khẩu) để được xem xét công nhận lưu hành hoặc công nhận chính thức.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu, chọn tạo, khảo nghiệm, sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước về giống cây lâm nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của TCVN 8754:2023 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Xác định giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các loài cây thân gỗ, tre nứa, và các loài lâm sản ngoài gỗ có chu kỳ sinh trưởng dài ngày hoặc ngắn ngày phục vụ mục đích lâm nghiệp.
• Là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để Hội đồng khoa học chuyên ngành đánh giá, nghiệm thu và đề xuất công nhận giống mới.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này áp dụng kết hợp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về lâm nghiệp, Luật Trồng trọt và các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) liên quan đến phương pháp khảo nghiệm giống của từng loài cây lâm nghiệp cụ thể.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

• Giống cây lâm nghiệp mới: Là giống lần đầu tiên được chọn tạo, lai tạo, nhập khẩu hoặc phát hiện và chọn lọc từ quần thụ tự nhiên, có các đặc tính sinh học vượt trội so với các giống hiện có trong sản xuất.
• Khảo nghiệm giống: Quá trình trồng, theo dõi và đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, chất lượng lâm sản, khả năng chống chịu sâu bệnh hại và điều kiện bất lợi của môi trường tại các vùng sinh thái khác nhau.
• Giống đối chứng: Là giống đã được công nhận hoặc đang được trồng phổ biến trong sản xuất tại vùng khảo nghiệm, có cùng mục đích sử dụng và đặc tính sinh học tương tự để làm tiêu chuẩn so sánh với giống mới.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật chung đối với giống mới để được công nhận

• Tính khác biệt (Distinctness): Giống mới phải có ít nhất một đặc tính hình thái, sinh lý hoặc sinh hóa biểu hiện rõ ràng và có khả năng phân biệt được với các giống cùng loài đã được biết đến rộng rãi tại thời điểm nộp hồ sơ đăng ký.
• Tính đồng nhất (Uniformity): Các cá thể của giống mới phải đồng nhất về các đặc tính đặc trưng của giống, trừ những biến dị tự nhiên nằm trong phạm vi cho phép đối với từng phương thức nhân giống (vô tính hoặc hữu tính).
• Tính ổn định (Stability): Các đặc tính đặc trưng của giống mới phải giữ nguyên được biểu hiện ban đầu sau các thế hệ nhân giống tiếp theo hoặc sau mỗi chu kỳ nhân giống.
• Giá trị canh tác và sử dụng (VCU): Giống mới phải chứng minh được hiệu quả vượt trội về năng suất gỗ, chất lượng lâm sản, hàm lượng hoạt chất (đối với cây dược liệu) hoặc khả năng chống chịu vượt trội so với giống đối chứng ít nhất từ 10% đến 15% tùy theo loài cây.
• Yêu cầu về hồ sơ kỹ thuật: Phải có đầy đủ hồ sơ nguồn gốc giống, quy trình nhân giống, báo cáo kết quả khảo nghiệm ít nhất qua một chu kỳ sinh trưởng hoặc đạt độ tuổi đánh giá tối thiểu theo quy định của từng nhóm loài cây lâm nghiệp.

Hiệu lực thi hành

TCVN 8754:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố, thay thế cho các quy định kỹ thuật cũ không còn phù hợp, tạo cơ sở thống nhất cho công tác quản lý chất lượng giống cây lâm nghiệp trên phạm vi cả nước.