Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11872-3:2020 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống thông - Phần 3: Thông ba lá được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra chất lượng đối với cây giống Thông ba lá phục vụ cho mục đích trồng rừng sản xuất và rừng phòng hộ trên phạm vi cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng, phương pháp kiểm tra, nghiệm thu, vận chuyển và bảo quản đối với cây giống Thông ba lá (Pinus kesiya Royle ex Gordon).
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm chất lượng và sử dụng cây giống Thông ba lá tại Việt Nam.

Nguồn giống và phương thức nhân giống

• Hạt giống dùng để gieo ươm tạo cây con phải được thu hoạch từ các nguồn giống đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công nhận (như rừng giống chuyển hóa, rừng giống trồng, vườn giống hoặc cây trội).
• Phương thức nhân giống chủ yếu là gieo ươm từ hạt trong bầu đất (đối với cây con có bầu) hoặc gieo ươm trên luống đất (đối với cây con rễ trần).

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống xuất vườn

• Tuổi cây giống: Cây giống xuất vườn phải đạt độ tuổi từ 6 đến 12 tháng tuổi tính từ thời điểm gieo hạt.
• Chiều cao vút ngọn (H): Chiều cao của cây giống phải đạt tối thiểu từ 15 cm đến 25 cm tùy thuộc vào điều kiện lập địa trồng rừng cụ thể.
• Đường kính cổ rễ (D0): Đường kính cổ rễ của cây giống phải đạt tối thiểu từ 3,0 mm trở lên.
• Chỉ tiêu hình thái và sinh trưởng: Cây giống phải sinh trưởng tốt, thân thẳng, không bị cụt ngọn, đỉnh sinh trưởng phát triển bình thường và lá có màu xanh đặc trưng của loài.
• Hệ rễ: Hệ rễ phát triển mạnh, có nhiều rễ phụ và rễ cám. Đối với cây giống có bầu, bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ hoặc biến dạng, rễ không bị xoắn hoặc bó chặt quá mức trong bầu.
• Tình trạng sâu bệnh hại: Cây giống phải hoàn toàn khỏe mạnh, không có biểu hiện bị nhiễm các loại sâu bệnh hại nguy hiểm, đặc biệt là bệnh lở cổ rễ và sâu ăn lá thông.

Phương pháp kiểm tra chất lượng cây giống

• Phương pháp lấy mẫu: Tiến hành lấy mẫu ngẫu nhiên theo từng lô cây giống đồng nhất. Tỷ lệ lấy mẫu dao động từ 1% đến 5% tổng số cây trong lô, nhưng số lượng mẫu tối thiểu không được ít hơn 30 cây để đảm bảo tính đại diện khi đo đếm các chỉ tiêu hình thái.
• Đo chiều cao vút ngọn: Sử dụng thước đo có độ chia nhỏ nhất đến 1 mm để đo khoảng cách từ mặt bầu (hoặc cổ rễ đối với cây rễ trần) đến đỉnh sinh trưởng cao nhất của cây giống.
• Đo đường kính cổ rễ: Sử dụng thước kẹp panme hoặc thước kẹp điện tử có độ chính xác đến 0,1 mm để đo tại vị trí sát mặt bầu hoặc sát cổ rễ của cây giống.
• Đánh giá định tính: Quan sát trực quan bằng mắt thường để xác định độ thẳng của thân, màu sắc lá, tình trạng đỉnh sinh trưởng, độ liên kết của bầu đất và mức độ nhiễm sâu bệnh hại của lô cây giống.

Quy định về vận chuyển và bảo quản cây giống

• Chuẩn bị trước khi vận chuyển: Cây giống trước khi bốc xếp lên phương tiện vận chuyển phải được tưới nước đủ ẩm. Tiến hành loại bỏ những cây không đủ tiêu chuẩn chất lượng ra khỏi lô xuất vườn.
• Vận chuyển: Cây giống phải được xếp gọn gàng, ngăn nắp vào khay hoặc các phương tiện vận chuyển chuyên dụng nhằm tránh dập nát thân, lá và vỡ bầu đất. Quá trình vận chuyển phải có bạt che chắn nắng, gió để tránh làm khô héo cây giống.
• Bảo quản: Trong trường hợp chưa tiến hành trồng ngay sau khi vận chuyển đến hiện trường, cây giống phải được tập kết và bảo quản ở những nơi râm mát, thoáng gió, tránh ánh nắng trực tiếp và phải được tưới nước giữ ẩm định kỳ hàng ngày.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11872-3:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành công bố, thay thế cho các quy định kỹ thuật trước đây về tiêu chuẩn cây giống Thông ba lá không còn phù hợp với thực tiễn sản xuất lâm nghiệp hiện nay.