Ngày 16/11/2020, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống HIV/AIDS (Luật số 71/2020/QH14). Với nhiều điểm mới đột phá, luật này không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của người bệnh mà còn tăng cường hiệu quả phòng ngừa lây nhiễm trong cộng đồng.

Mở rộng nghĩa vụ thông báo kết quả xét nghiệm cho 'người chung sống'

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở nghĩa vụ của người nhiễm HIV. Theo quy định cũ tại Điều 4 Luật Phòng, chống HIV/AIDS 2006, người nhiễm chỉ có nghĩa vụ thông báo cho vợ, chồng hoặc người chuẩn bị kết hôn.

Tuy nhiên, tại khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi 2020, phạm vi này đã được mở rộng đáng kể:

“b) Thông báo kịp thời kết quả xét nghiệm HIV dương tính của mình cho vợ, chồng, người dự định kết hôn, người chung sống như vợ chồng với mình;”

Việc bổ sung đối tượng "người chung sống như vợ chồng" phản ánh đúng thực tế xã hội hiện nay, giúp bảo vệ những người có quan hệ gần gũi nhất với người bệnh, từ đó giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm âm thầm trong các mối quan hệ gia đình không chính thức.

Công tác xét nghiệm và tư vấn HIV được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo quyền riêng tư và an toàn cộng đồng (ảnh minh họa)

Giảm độ tuổi tự nguyện xét nghiệm HIV xuống 15 tuổi

Nhằm tạo điều kiện cho trẻ em sớm tiếp cận các dịch vụ y tế và điều trị, khoản 8 Điều 1 Luật sửa đổi 2020 đã điều chỉnh độ tuổi được tự nguyện yêu cầu xét nghiệm HIV.

Cụ thể, thay vì phải đủ 16 tuổi như trước đây, nay người từ đủ 15 tuổi trở lên và có năng lực hành vi dân sự đã có thể tự mình yêu cầu xét nghiệm mà không cần sự đồng ý của cha mẹ hay người giám hộ. Đây là một bước tiến quan trọng, giúp những người trẻ có nguy cơ cao chủ động kiểm soát tình trạng sức khỏe của mình sớm hơn.

Ai được quyền biết kết quả xét nghiệm HIV dương tính?

Để đảm bảo tính bảo mật nhưng vẫn phục vụ tốt công tác điều trị, khoản 10 Điều 1 Luật sửa đổi 2020 (sửa đổi Điều 30) quy định chi tiết các đối tượng được thông báo kết quả, bao gồm:

• Người được xét nghiệm;
• Vợ hoặc chồng; cha, mẹ hoặc người giám hộ (đối với người dưới 18 tuổi hoặc người mất năng lực hành vi dân sự);
• Người trực tiếp tư vấn, thông báo kết quả;
• Người đứng đầu cơ quan giám sát dịch tễ học;
• Nhân viên y tế trực tiếp điều trị, chăm sóc cho người bệnh.

Đặc biệt, luật mới cho phép cơ quan bảo hiểm xã hội được tiếp cận thông tin để thực hiện việc giám định, thanh toán chi phí khám chữa bệnh, giúp người nhiễm HIV thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế một cách thuận lợi và minh bạch hơn.

Luật sửa đổi 2020 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2021. Việc nắm vững các quy định này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách để mỗi cá nhân bảo vệ bản thân và những người thân yêu trước đại dịch HIV/AIDS.