Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã không chỉ là câu chuyện về địa giới mà còn là bài toán kiện toàn bộ máy nhân sự sao cho tinh gọn, hiệu quả và đúng luật. Để tháo gỡ những vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Công văn 1323/UBTVQH15-CTĐB với nhiều hướng dẫn mang tính đột phá.

Chỉ định nhân sự ngay, không cần chờ Nghị quyết

Một trong những điểm mới quan trọng nhất là yêu cầu triển khai ngay việc chỉ định nhân sự cho các chức danh lãnh đạo chủ chốt tại cấp xã sau khi sắp xếp. Theo đó, Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy cần chỉ đạo thực hiện chỉ định các vị trí: Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng các Ban của Hội đồng nhân dân (HĐND); Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) và các Ủy viên UBND cấp xã.

Đáng chú ý, quy trình này được phép thực hiện ngay mà không cần chờ đến khi có Nghị quyết chính thức của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khác với quy định trước đây tại Hướng dẫn 1309/HD-UBTVQH15. Điều này giúp các địa phương chủ động hơn trong việc ổn định tổ chức.

Cơ chế đặc biệt cho nhân sự không phải đại biểu HĐND

Pháp luật hiện hành thường yêu cầu các chức danh lãnh đạo HĐND phải là đại biểu HĐND. Tuy nhiên, trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, Công văn 1323/UBTVQH15-CTĐB đã mở ra một cơ chế đặc biệt:

Cho phép chỉ định nhân sự không phải là đại biểu HĐND để đảm nhận chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng ban của HĐND cấp tỉnh, cấp xã sau sắp xếp.

Đối với các đơn vị hành chính mới thành lập nằm trên địa bàn của hai tỉnh khác nhau, Triệu tập viên cấp ủy cấp tỉnh sẽ chỉ đạo Thường trực HĐND một trong hai tỉnh thực hiện việc chỉ định theo quy định, đảm bảo tính thống nhất và liên tục trong quản lý nhà nước.

Mô hình chính quyền đô thị và HĐND lâm thời

Tại các thành phố lớn đang thực hiện mô hình chính quyền đô thị như TP. Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng, sau khi sắp xếp, chính quyền cấp phường sẽ bao gồm cả HĐND và UBND. Để vận hành bộ máy này, Ban Thường vụ thành ủy có quyền quyết định số lượng đại biểu để thành lập Hội đồng nhân dân lâm thời.

HĐND lâm thời tại các phường mới sẽ bao gồm đầy đủ các vị trí chủ chốt và thực hiện nhiệm vụ theo trình tự đã được nêu tại Hướng dẫn 1309/HD-UBTVQH15. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo tất cả các đơn vị hành chính mới sau sáp nhập chính thức đi vào hoạt động ổn định từ ngày 01/7/2025.