Trong đời sống tinh thần của người Việt, tín ngưỡng và tôn giáo luôn chiếm một vị trí quan trọng. Tuy nhiên, lợi dụng niềm tin tâm linh của người dân, không ít đối tượng đã biến tướng các hoạt động này thành công cụ để trục lợi bất chính. Đặc biệt, vào thời điểm đầu năm 2021, trào lưu rao bán "bùa yêu", "ngải cầu tài" hay xem bói online đang rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội, đẩy nhiều nạn nhân vào cảnh "tiền mất tật mang".

Tín ngưỡng hay chiêu trò trục lợi bất chính?

Theo quy định tại Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016, tín ngưỡng được hiểu là niềm tin của con người thể hiện qua các lễ nghi gắn liền với phong tục truyền thống nhằm mang lại sự bình an về tinh thần. Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng của công dân.

Tuy nhiên, ranh giới giữa tín ngưỡng lành mạnh và mê tín dị đoan thường rất mong manh. Việc các "thầy mạng" tự xưng có khả năng làm bùa chú để điều khiển tình cảm, thay đổi vận mệnh thực chất là hành vi lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin của người dân để chiếm đoạt tài sản. Đây là hành vi bị nghiêm cấm và sẽ bị xử lý nghiêm minh tùy theo mức độ vi phạm.

Xử phạt hành chính: "Cái giá" cho hành vi yểm bùa, phù chú trái phép

Đối với những hành vi lợi dụng hoạt động tâm linh để trục lợi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, pháp luật quy định mức xử phạt hành chính khá nghiêm khắc. Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 158/2013/NĐ-CP quy định:

"2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Lợi dụng hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức tương tự khác để trục lợi..."

Bên cạnh việc bị phạt tiền, người vi phạm còn buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ việc thực hiện các hành vi nêu trên. Điều này cho thấy thái độ kiên quyết của Nhà nước trong việc bài trừ các hủ tục và hành vi trục lợi dựa trên niềm tin tôn giáo.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Từ hành nghề mê tín đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Khi hành vi bán "bùa yêu" online gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc có tính chất chuyên nghiệp, các đối tượng có thể phải đối mặt với các tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015.

Tội hành nghề mê tín, dị đoan

Theo quy định tại Điều 320 Bộ luật Hình sự 2015, người nào dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín, dị đoan khác đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này mà còn vi phạm thì có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Trường hợp làm chết người hoặc thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên, mức hình phạt có thể lên đến 10 năm tù.

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Đây là tội danh phổ biến nhất mà các đối tượng bán bùa yêu online thường mắc phải. Bằng cách đưa ra các thông tin gian dối về quyền năng của bùa chú để nạn nhân tin tưởng chuyển tiền, các đối tượng đã cấu thành tội phạm quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015.

Tùy thuộc vào số tiền chiếm đoạt, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Đặc biệt, nếu số tiền chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh để lừa đảo, mức hình phạt cao nhất có thể là 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Lời khuyên pháp lý để tránh "tiền mất tật mang"

Để bảo vệ bản thân trước những chiêu trò lừa đảo tinh vi trên không gian mạng, người dân cần nâng cao cảnh giác và thực hiện các biện pháp sau:

• Thận trọng với các dịch vụ tâm linh online: Tuyệt đối không chuyển tiền cho các cá nhân tự xưng là "thầy", "cô" trên mạng để mua bùa chú hay làm lễ hóa giải.
• Tìm hiểu kỹ quy định pháp luật: Hiểu rõ rằng việc dùng bùa chú để trục lợi là hành vi vi phạm pháp luật giúp bạn có cái nhìn tỉnh táo hơn trước các lời mời chào.
• Tố giác tội phạm: Khi phát hiện các dấu hiệu lừa đảo hoặc bản thân là nạn nhân, cần thu thập bằng chứng (tin nhắn, biên lai chuyển tiền) và trình báo ngay với cơ quan Công an gần nhất.

Pháp luật luôn là lá chắn bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân, nhưng sự tỉnh táo và hiểu biết của mỗi cá nhân mới là yếu tố tiên quyết để đẩy lùi các tệ nạn mê tín dị đoan trong xã hội hiện đại.