Tuần thứ hai của tháng 3 năm 2026 chứng kiến hàng loạt thay đổi quan trọng trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam. Từ những quyết sách mang tính vĩ mô như giảm thuế nhập khẩu xăng dầu để bình ổn thị trường, đến các hướng dẫn chi tiết về kế toán tài sản mã hóa và quản lý thuế hộ kinh doanh, tất cả đều hứa hẹn tạo ra những tác động sâu rộng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh.

1. Lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng: Những bước ngoặt mới

1.1. Quản lý thuế hộ kinh doanh: Đơn giản hóa và minh bạch

Ngày 05/3/2026, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 18/2026/TT-BTC quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Văn bản này thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, nhằm thích ứng với thực tiễn kinh doanh số hiện nay.

Điểm đáng chú ý là quy trình thông báo thành lập, thay đổi thông tin hoặc tạm ngừng kinh doanh đã được tối ưu hóa. Hộ kinh doanh giờ đây có thể thực hiện các thủ tục này một cách nhanh chóng thông qua hệ thống thuế điện tử. Đặc biệt, việc kê khai thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân đối với nhóm nộp thuế theo phương pháp khoán đã có những hướng dẫn cụ thể hơn về việc xác định doanh thu thực tế, giúp tránh tình trạng áp đặt thuế không sát với thực tế kinh doanh.

"Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm tự kê khai, tự nộp thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của dữ liệu kê khai. Cơ quan thuế sẽ tăng cường hậu kiểm dựa trên phân tích rủi ro."

1.2. Khung pháp lý cho tài sản mã hóa dần lộ diện

Một trong những văn bản được mong chờ nhất là Thông tư 15/2026/TT-BTC hướng dẫn nguyên tắc kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa. Đây là bước đi cụ thể hóa sau khi Chính phủ cho phép thí điểm thị trường này.

Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ lưu ký, giao dịch tài sản mã hóa phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Kế toán 2015. Tài sản của khách hàng phải được hạch toán tách biệt hoàn toàn với tài sản của doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư, việc nắm giữ tài sản mã hóa sẽ được ghi nhận tương tự như một khoản đầu tư tài chính, tùy thuộc vào mục đích nắm giữ dài hạn hay lướt sóng.

1.3. Giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% để "hạ nhiệt" thị trường

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trước biến động giá năng lượng toàn cầu, Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP. Theo đó, thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu quan trọng đã được điều chỉnh giảm mạnh.

Cụ thể, xăng động cơ không pha chì (mã HS từ 2710.12.21 đến 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế như naphtha, reformate đều được giảm thuế từ 10% xuống còn 0%. Các mặt hàng khác như dầu diesel, nhiên liệu bay cũng được hưởng mức thuế 0% thay vì 7% như trước đây. Chính sách này có hiệu lực ngay lập tức và kéo dài đến hết ngày 30/4/2026.

2. Luật Hành chính: Siết chặt kỷ cương phòng cháy chữa cháy

Một thông tin đáng lưu ý cho các chủ cơ sở kinh doanh và hộ gia đình là việc ban hành Nghị định 69/2026/NĐ-CP (sửa đổi các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC). Từ ngày 20/4/2026, hành vi trang bị phương tiện chữa cháy không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc không đầy đủ theo quy định sẽ bị xử phạt nặng.

Mức phạt tiền đã được nâng lên đáng kể, dao động từ 30 triệu đến 40 triệu đồng đối với các vi phạm nghiêm trọng liên quan đến phương tiện chữa cháy cơ giới. Điều này cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc giảm thiểu rủi ro cháy nổ, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

3. Luật Đất đai và Nhà ở: Lộ trình sửa đổi Luật Nhà ở

Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định 312/QĐ-BXD về kế hoạch xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi). Dự kiến, dự thảo luật sẽ được trình Quốc hội xem xét và thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026. Những thay đổi trọng tâm sẽ tập trung vào việc phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và siết chặt quản lý vận hành nhà chung cư cao tầng.

Việc sửa đổi này được kỳ vọng sẽ giải quyết những nút thắt pháp lý còn tồn đọng, tạo điều kiện cho người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, đồng thời minh bạch hóa thị trường bất động sản trong giai đoạn tới.

Lời khuyên pháp lý: Trong bối cảnh các quy định về thuế và PCCC có nhiều thay đổi lớn, các cá nhân và doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại hồ sơ thuế và hệ thống an toàn tại cơ sở để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có. Việc nắm bắt kịp thời các chính sách giảm thuế xăng dầu cũng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành trong giai đoạn này.