Chỉ còn vài ngày nữa, năm 2021 sẽ chính thức khép lại để bước sang năm 2022 với nhiều thay đổi quan trọng trong chính sách an sinh xã hội. Một trong những thông tin được người dân mong chờ nhất chính là việc mở rộng đối tượng được cấp thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí nhờ sự thay đổi về chuẩn nghèo đa chiều.

Thay đổi bước ngoặt về chuẩn nghèo từ năm 2022

Theo quy định tại Nghị định 07/2021/NĐ-CP của Chính phủ, giai đoạn 2022 - 2025 sẽ áp dụng chuẩn nghèo đa chiều mới với mức thu nhập được nâng lên đáng kể so với giai đoạn trước đó. Cụ thể, một hộ gia đình sẽ được công nhận là hộ nghèo nếu đáp ứng các tiêu chí khắt khe về thu nhập và dịch vụ xã hội cơ bản.

Về tiêu chí thu nhập, khoản 2 Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP nêu rõ:

"a) Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1.500.000 đồng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên;
b) Khu vực thành thị: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2.000.000 đồng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên."

So sánh với quy định cũ tại Quyết định 59/2015/QĐ-TTg (áp dụng đến hết năm 2021), mức thu nhập để xét hộ nghèo đã tăng gần gấp đôi (từ 700.000 đồng lên 1,5 triệu đồng ở nông thôn và từ 900.000 đồng lên 2 triệu đồng ở thành thị). Điều này đồng nghĩa với việc một lượng lớn hộ gia đình có thu nhập trung bình thấp trước đây vốn không thuộc diện nghèo, nay sẽ chính thức bước vào danh sách hộ nghèo theo chuẩn mới.

Quyền lợi BHYT miễn phí: Ai sẽ là người được hưởng lợi?

Việc trở thành hộ nghèo không chỉ là một con số thống kê, mà quan trọng hơn, nó mở ra cánh cửa tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt là y tế. Theo quy định tại điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, người thuộc hộ gia đình nghèo là đối tượng được ngân sách Nhà nước đóng BHYT.

Như vậy, từ ngày 01/01/2022, hàng triệu người dân nằm trong diện "cận nghèo cũ" hoặc có thu nhập dưới mức chuẩn mới sẽ được cấp thẻ BHYT miễn phí hằng năm. Đây là một chính sách nhân văn, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí khám chữa bệnh cho những đối tượng yếu thế trong xã hội, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh vừa qua đã bào mòn nguồn lực kinh tế của nhiều gia đình.

Để đảm bảo quyền lợi cho người dân, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành Công văn 4242 yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố chủ động phối hợp với ngành Lao động - Thương binh và Xã hội rà soát, lập danh sách và cấp thẻ BHYT kịp thời cho các đối tượng thuộc diện chuẩn nghèo đa chiều mới, đảm bảo thẻ có giá trị sử dụng ngay từ ngày đầu năm 2022.

Những lưu ý quan trọng để không bị gián đoạn quyền lợi

Mặc dù chuẩn nghèo mới mang lại tin vui cho nhiều người, nhưng cũng có những trường hợp cần đặc biệt lưu ý. Đối với những hộ gia đình trước đây được công nhận là hộ nghèo theo tiêu chí thu nhập cũ nhưng không đáp ứng được các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản theo chuẩn mới, họ có thể sẽ không còn nằm trong diện được hỗ trợ 100% mức đóng BHYT.

Trong trường hợp này, người dân không nên chủ quan để thẻ BHYT hết hạn. BHXH Việt Nam khuyến cáo những người không còn thuộc diện được ngân sách hỗ trợ nên chủ động tham gia BHYT theo hộ gia đình để đảm bảo tính liên tục của thẻ, tránh rủi ro tài chính khi chẳng may ốm đau, tai nạn.

Ngoài quyền lợi về y tế, các hộ gia đình nghèo theo chuẩn mới còn được hưởng hàng loạt chính sách ưu đãi khác như: miễn giảm học phí cho con em, hỗ trợ tiền điện sinh hoạt, vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để phát triển sản xuất, kinh doanh.

Lời khuyên từ chuyên gia: Người dân nên chủ động liên hệ với UBND cấp xã hoặc cán bộ phụ trách giảm nghèo tại địa phương để kiểm tra xem gia đình mình có thuộc diện rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2022 hay không. Việc kê khai đầy đủ, chính xác các thông tin về thu nhập và mức độ thiếu hụt các dịch vụ cơ bản (việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin) là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân để chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước đến đúng đối tượng.