Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang đứng trước những thay đổi lớn về mặt pháp lý nhằm tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tham gia. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là việc ban hành Nghị định 78/2026/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/5/2026. Nghị định này tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 174/2024/NĐ-CP, đặc biệt là mở rộng và phân định chi tiết thẩm quyền xử phạt cho nhiều lực lượng chức năng.

Bước tiến mới trong việc phân định thẩm quyền xử phạt bảo hiểm

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 78/2026/NĐ-CP, nội dung tại Điều 41 Nghị định 174/2024/NĐ-CP đã được làm mới hoàn toàn. Thay vì quy định chung chung, pháp luật hiện nay đã định danh cụ thể từng chức danh có quyền lập biên bản và ra quyết định xử phạt, tương ứng với mức độ vi phạm và số tiền phạt cụ thể.

Việc bổ sung này không chỉ giúp đẩy nhanh quá trình xử lý vi phạm tại hiện trường mà còn tạo ra cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các sản phẩm bảo hiểm liên kết ngân hàng (bancassurance) đang ngày càng phức tạp.

Chi tiết các chức danh và mức phạt tiền tối đa theo quy định mới

Dưới đây là tổng hợp các nhóm chức danh được bổ sung và quy định rõ thẩm quyền xử phạt tiền từ ngày 01/5/2026:

1. Lực lượng Công an nhân dân

Lực lượng Công an được trao quyền hạn rất cụ thể để xử lý các vi phạm liên quan đến trật tự quản lý kinh tế trong bảo hiểm:

• Chiến sĩ Công an nhân dân: Phạt tiền đến 10.000.000 đồng.
• Đội trưởng, Trưởng Công an cấp xã: Thẩm quyền phạt tiền lần lượt lên đến 30.000.000 đồng và 50.000.000 đồng.
• Trưởng phòng nghiệp vụ, Giám đốc Công an cấp tỉnh, Cục trưởng thuộc Bộ Công an: Có quyền phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy theo lĩnh vực quản lý.

2. Hệ thống Ngân hàng Nhà nước

Đối với các vi phạm bảo hiểm xảy ra trong hoạt động ngân hàng, các chức danh sau có thẩm quyền:

• Thanh tra viên, người được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành: Phạt tiền đến 50.000.000 đồng.
• Chánh Thanh tra, giám sát ngân hàng cấp chi nhánh: Phạt tiền đến 80.000.000 đồng.
• Chánh Thanh tra, giám sát ngân hàng trung ương: Phạt tiền tối đa lên đến 100.000.000 đồng.

3. Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm

Đây là cơ quan đầu mối chuyên ngành với thẩm quyền cao nhất trong lĩnh vực này:

• Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng thành lập: Phạt tiền đến 80.000.000 đồng.
• Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm: Phạt tiền tối đa 100.000.000 đồng.
• Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập: Phạt tiền đến 100.000.000 đồng.

Quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Bên cạnh hình thức phạt tiền, các chủ thể nêu trên còn được trao quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 174/2024/NĐ-CP. Các biện pháp này bao gồm:

"Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm; buộc hủy bỏ thông tin, quảng cáo sai sự thật; buộc hoàn trả phí bảo hiểm đã thu không đúng quy định..."

Việc kết hợp giữa phạt tiền và khắc phục hậu quả giúp đảm bảo rằng các sai phạm không chỉ bị trừng phạt mà còn phải được sửa chữa, trả lại quyền lợi chính đáng cho khách hàng.

Lời khuyên cho các doanh nghiệp và đại lý bảo hiểm

Với việc siết chặt thẩm quyền xử phạt, các doanh nghiệp bảo hiểm và đội ngũ đại lý cần đặc biệt lưu ý:

• Rà soát lại toàn bộ quy trình tư vấn và ký kết hợp đồng để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm.
• Thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn mới nhất để tránh các lỗi vi phạm vô ý nhưng có mức phạt cao.
• Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ vững mạnh để phát hiện sớm các dấu hiệu sai phạm trước khi có sự can thiệp của cơ quan chức năng.

Tóm lại, Nghị định 78/2026/NĐ-CP là một công cụ pháp lý mạnh mẽ, hứa hẹn sẽ làm trong sạch thị trường bảo hiểm, tạo niềm tin vững chắc cho người dân khi tham gia các sản phẩm tài chính này.