Bước sang tháng 5/2026, ngành Thuế chính thức kích hoạt chiến dịch quy mô lớn nhằm minh bạch hóa doanh thu của hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước. Với sự "tiếp sức" từ Nghị định 68/2026/NĐ-CP và các công nghệ giám sát dòng tiền hiện đại, những chiêu trò né thuế bằng tiền mặt đang dần bị thu hẹp không gian tồn tại.

"Tổng tấn công" tâm lý ưu tiên tiền mặt

Theo Thông báo 320/TB-CT, từ tháng 5/2026, cơ quan thuế sẽ triển khai một kế hoạch truyền thông và giám sát đặc biệt. Trọng tâm của chiến dịch này là bóc tách những biểu hiện thực tế vốn đã trở thành "thói quen" của không ít hộ kinh doanh: từ việc thông báo lỗi kỹ thuật khi khách hàng yêu cầu chuyển khoản, đến việc áp dụng hai mức giá khác nhau cho thanh toán tiền mặt và điện tử.

Cơ quan thuế nhận định, việc hạn chế thanh toán chuyển khoản không chỉ là vấn đề thói quen mà còn là dấu hiệu của việc che giấu doanh thu thực tế. Kế hoạch dự kiến tung ra từ 350 đến 500 sản phẩm truyền thông số, bài phân tích và phóng sự để định hướng dư luận, chuyển trọng tâm từ hình thức thanh toán sang yêu cầu cốt lõi: Minh bạch doanh thu.

Gọng kìm pháp lý từ Nghị định 68/2026/NĐ-CP

Điểm tựa vững chắc cho chiến dịch này chính là Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Văn bản này đã thiết lập một hệ thống quản lý thuế mới mẻ và chặt chẽ hơn đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Cụ thể, tại Điều 3 và Điều 4, ngưỡng doanh thu không chịu thuế đã được nâng lên mức 500 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, đối với những hộ có doanh thu trên mức này, yêu cầu về kê khai thực tế và sử dụng hóa đơn điện tử trở nên bắt buộc. Đặc biệt, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên phải áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Kiểm soát chi phí qua thanh toán không dùng tiền mặt

Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 6 là quy định về các khoản chi được trừ. Để được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập cá nhân (đối với hộ kê khai), các khoản thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này buộc các hộ kinh doanh phải minh bạch hóa cả đầu vào lẫn đầu ra.

Công nghệ "soi" dòng tiền: Không còn chỗ cho giao dịch ngầm

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, ngành Thuế năm 2026 đã trang bị những "vũ khí" công nghệ hiện đại. Hệ thống giám sát giao dịch kết hợp với xác thực sinh trắc học và dữ liệu lớn (Big Data) cho phép cơ quan thuế đối soát dòng tiền một cách tự động.

Theo Điều 13, hộ kinh doanh có trách nhiệm thông báo tất cả các số tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cho cơ quan thuế. Việc kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng giúp cơ quan chức năng dễ dàng phát hiện các sai lệch giữa doanh thu kê khai và dòng tiền thực tế chảy qua tài khoản.

Thương mại điện tử và trách nhiệm của các nền tảng số

Trong bối cảnh kinh doanh online bùng nổ, Điều 11 của Nghị định 68 và Nghị định 117/2025/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của các chủ quản nền tảng thương mại điện tử. Các sàn như Shopee, Lazada, TikTok Shop... có chức năng thanh toán trực tuyến sẽ phải thực hiện khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế cho các hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn. Điều này triệt tiêu hoàn toàn khả năng "lách thuế" của các cá nhân kinh doanh trên không gian mạng.

Lời khuyên cho hộ kinh doanh trong bối cảnh mới

Việc minh bạch doanh thu không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là xu thế tất yếu của nền kinh tế số. Các hộ kinh doanh cần:

• Chủ động chuyển đổi sang các hình thức thanh toán điện tử (QR code, chuyển khoản) để tạo thói quen cho khách hàng và dễ dàng quản lý dòng tiền.
• Thực hiện thông báo đầy đủ các tài khoản ngân hàng dùng cho kinh doanh theo đúng quy định tại Điều 13 Nghị định 68/2026/NĐ-CP.
• Đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử ngay cả khi chưa thuộc diện bắt buộc để nâng cao uy tín với khách hàng và đối tác.

Cơ quan thuế khẳng định sẽ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình gian lận, che giấu doanh thu, nhưng đồng thời cũng cam kết hỗ trợ tối đa để người nộp thuế thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ của mình trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng này.