Bộ Y tế vừa đưa ra chỉ đạo khẩn đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc đẩy nhanh tiến độ làm sạch, làm giàu và chuẩn hóa Cơ sở dữ liệu về trẻ em. Việc gắn số định danh cá nhân không chỉ là thủ tục hành chính thuần túy mà còn là nền tảng cốt lõi để bảo vệ toàn diện các quyền lợi hợp pháp của thế hệ tương lai theo quy định của pháp luật.

Nguy cơ chậm tiến độ trong chiến dịch 90 ngày chuẩn hóa dữ liệu trẻ em

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về chuyển đổi số quốc gia, ngày 06/7/2026, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch 1248/KH-BYT nhằm triển khai đợt cao điểm 90 ngày làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu đối với 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Trong đó, Cơ sở dữ liệu về trẻ em được xác định là một trong những trụ cột dữ liệu quan trọng hàng đầu.

Tuy nhiên, kết quả đánh giá sau một tháng triển khai cho thấy tiến độ rà soát tại nhiều địa phương còn rất chậm, đối diện nguy cơ cao không thể hoàn thành các mục tiêu đã đề ra. Việc thiếu đồng bộ dữ liệu làm ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý Nhà nước cũng như việc thực hiện chính sách an sinh xã hội cho trẻ em.

Con số báo động về tỷ lệ cập nhật mã định danh

Số liệu thống kê từ Hệ thống quản lý dữ liệu chuyên ngành ghi nhận, tính đến ngày 03/8/2026, toàn quốc có 19.500.520 dữ liệu trẻ em. Trong đó, số trẻ em dưới 16 tuổi đã có mã định danh cá nhân đạt 16.753.060 trường hợp.

Như vậy, tỷ lệ trẻ em dưới 16 tuổi được cập nhật thông tin thành công mới chỉ đạt 79,1%. Tăng trưởng dữ liệu ở một số tỉnh, thành phố vẫn ở mức rất thấp, cá biệt có những địa phương tỷ lệ đối soát thành công dừng lại ở ngưỡng báo động.

Mở 'chiến dịch' rà soát tận thôn, bản: Trách nhiệm cụ thể của chính quyền cấp xã

Nhằm khắc phục triệt để tình trạng trì trệ này, tại Công văn 6019/BYT-BMTE, Bộ trưởng Bộ Y tế đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo khẩn trương giao nhiệm vụ cho Chủ tịch UBND cấp xã (xã, phường, thị trấn) trực tiếp chỉ đạo thành lập Tổ dữ liệu cấp xã theo đúng hướng dẫn tại Kế hoạch 70/KH-BMTE ngày 17/7/2026.

"Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường chỉ đạo Tổ dữ liệu phân công nhiệm vụ cụ thể cho cán bộ tư pháp - hộ tịch, công an cấp xã và công chức làm công tác trẻ em phối hợp cập nhật, đối soát dữ liệu; quyết tâm bảo đảm trước ngày 30/9/2026 có trên 95% trẻ em được đăng ký và hoàn thiện đầy đủ dữ liệu."

Huy động toàn bộ lực lượng nòng cốt cơ sở

Quy trình rà soát được yêu cầu thực hiện sâu rộng đến từng địa bàn dân cư. Lực lượng tham gia trực tiếp bao gồm:

• Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố: Nắm chắc tình hình nhân khẩu thực tế, danh sách trẻ em cư trú trên địa bàn.
• Cảnh sát khu vực, Công an xã chính quy: Tra cứu, đối soát mã định danh cá nhân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo quy định của Luật Căn cước 2023 và Nghị định 70/2024/NĐ-CP.
• Cộng tác viên dân số - trẻ em, cán bộ tư pháp - hộ tịch: Thu thập thông tin đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt hoặc trẻ đang hưởng trợ cấp trợ giúp xã hội.

Ý nghĩa pháp lý của việc cấp số định danh và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu về trẻ em

Theo quy định tại Luật trẻ em 2016 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 56/2017/NĐ-CP, trẻ em có quyền được khai sinh, có quốc tịch, tên gọi và được xác nhận họ tên, cha mẹ, số định danh cá nhân theo luật định. Mã định danh cá nhân duy nhất sẽ đi theo trẻ suốt đời, là 'mì khóa' giúp tích hợp các thông tin về y tế, tiêm chủng, giáo dục và bảo trợ xã hội.

Khi Cơ sở dữ liệu về trẻ em được kết nối thông suốt với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chính quyền địa phương sẽ kịp thời phát hiện các trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em chưa được đăng ký khai sinh hoặc trẻ em cần trợ giúp khẩn cấp. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực trợ giúp xã hội và bảo đảm không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau.

Khuyến nghị cho cha mẹ và người giám hộ

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho con em mình, các bậc phụ huynh và người chăm sóc trẻ em cần chủ động phối hợp với chính quyền địa phương:

1. Kiểm tra Giấy khai sinh hoặc Thông báo số định danh cá nhân của trẻ do cơ quan Công an cấp.
2. Kịp thời cung cấp thông tin, kê khai đầy đủ theo mẫu phiếu thu thập thông tin khi có cán bộ, cộng tác viên dân số - trẻ em đến làm việc.
3. Đến ngay Trụ sở UBND hoặc Công an cấp xã để đăng ký khai sinh, điều chỉnh thông tin nếu phát hiện sai sót trong hồ sơ nhân khẩu của con.

Thời hạn mốc 30/9/2026 đang đến rất gần, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị cơ sở nhằm bảo đảm 100% trẻ em đều có mã định danh và thông tin chuẩn xác trên hệ thống dữ liệu quốc gia.