Bước ngoặt mới trong xử lý vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Với hiệu lực thi hành từ ngày 16/01/2026, văn bản này không chỉ làm rõ các khái niệm pháp lý mà còn điều chỉnh mạnh mẽ khung hình phạt, đặc biệt là đối với các hành vi liên quan đến hóa đơn điện tử và quản lý thuế hiện đại.

Mở rộng phạm vi và định nghĩa rõ ràng về "Bất khả kháng"

Một trong những điểm sáng của Nghị định 310/2025/NĐ-CP là việc sửa đổi khoản 1 Điều 2, mở rộng phạm vi các khoản thu ngân sách nhà nước thuộc đối tượng điều chỉnh. Giờ đây, các khoản như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp nhà nước... đều được định danh rõ ràng trong nhóm vi phạm hành chính về thuế.

Đặc biệt, tại điểm b khoản 1 Điều 1, Chính phủ đã bổ sung định nghĩa về các trường hợp bất khả kháng:

"Các trường hợp bất khả kháng bao gồm: thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và người nộp thuế không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép."

Quy định này giúp người nộp thuế có căn cứ pháp lý vững chắc để giải trình trong các tình huống ngoài ý muốn, tránh bị xử phạt oan sai.

Siết chặt quản lý hóa đơn và mức phạt mới

Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không lập hóa đơn sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn với khung hình phạt phân hóa theo số lượng hóa đơn vi phạm. Theo khoản 14 Điều 1 (sửa đổi Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP), mức phạt tiền có thể lên đến 70.000.000 đồng đối với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, dịch vụ từ 100 số hóa đơn trở lên.

Bên cạnh đó, quy định về xử phạt hành vi cho, bán hóa đơn tại khoản 2 Điều 22 cũng được điều chỉnh với mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc lành mạnh hóa thị trường và ngăn chặn gian lận hóa đơn.

Cơ chế xử phạt linh hoạt và nhân văn hơn

Mặc dù siết chặt quản lý, nhưng Nghị định 310/2025/NĐ-CP cũng thể hiện tính nhân văn khi quy định tại khoản 7 Điều 1 rằng: Không xử phạt vi phạm hành chính đối với trường hợp khai sai nếu người nộp thuế đã tự giác khai bổ sung và nộp đủ tiền thuế trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc phát hiện vi phạm.

Ngoài ra, việc áp dụng Biên bản vi phạm hành chính điện tử (theo khoản 21 Điều 1) sẽ giúp quy trình xử lý trở nên minh bạch, nhanh chóng và giảm thiểu phiền hà cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định mới tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP là vô cùng cần thiết để các tổ chức, cá nhân chủ động tuân thủ pháp luật, tránh những rủi ro tài chính không đáng có từ đầu năm 2026.