Tính đến cuối tháng 11/2021, ngành chăn nuôi Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức cực lớn khi dịch tả lợn Châu Phi (ASF) bùng phát mạnh mẽ trên diện rộng. Theo số liệu báo cáo mới nhất, dịch bệnh đã lan rộng tới 2.275 xã thuộc 57 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tổng số lợn buộc phải tiêu hủy đã vượt con số 230.000 con, tăng gấp gần 3 lần so với cùng kỳ năm 2020.

Nguy cơ dịch chồng dịch và áp lực nguồn cung thực phẩm cuối năm

Sự bùng phát mạnh mẽ của dịch tả lợn Châu Phi không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về kinh tế cho người chăn nuôi mà còn đe dọa nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng thực phẩm, đặc biệt là trong bối cảnh Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 đang cận kề. Dịch bệnh tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của hàng nghìn doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ chăn nuôi trên cả nước.

Trước tình hình cấp bách này, ngày 20/11/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 1600/CĐ-TTg về việc tập trung triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Đây được xem là mệnh lệnh hành chính cao nhất nhằm huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để bảo vệ đàn lợn quốc gia.

Trách nhiệm của chính quyền địa phương theo Luật Thú y 2015

Việc xử lý ổ dịch không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Theo quy định tại Điều 25 Luật Thú y 2015, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm trực tiếp trong việc chỉ đạo, tổ chức xử lý ổ dịch, bao gồm việc tiêu hủy động vật mắc bệnh và vệ sinh khử trùng môi trường.

Điều 25. Xử lý ổ dịch bệnh động vật trên cạn
... 3. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm sau đây:
d) Quyết định, và chỉ đạo tiêu hủy động vật trong ổ dịch bệnh động vật; vệ sinh, khử trùng, tiêu độc khu vực chăn nuôi, giết mổ, buôn bán động vật, sản phẩm động vật;
đ) Tổ chức việc kiểm soát vận chuyển động vật, sản phẩm động vật ra, vào ổ dịch bệnh động vật.

Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải xử lý dứt điểm các ổ dịch hiện có, không để phát sinh ổ dịch mới. Công tác tiêu hủy phải được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo không làm phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh.

Kiểm soát chặt chẽ vận chuyển và buôn bán lậu qua biên giới

Một trong những nguyên nhân khiến dịch bệnh lây lan nhanh là việc vận chuyển, buôn bán động vật không rõ nguồn gốc. Điều 27 Luật Thú y 2015 đã quy định rõ về việc đặt các chốt kiểm soát, hướng dẫn việc đi lại, vận chuyển động vật qua vùng có dịch.

Thủ tướng chỉ đạo các lực lượng chức năng như Công an, Biên phòng, Quản lý thị trường phải giám sát chặt chẽ tại các cửa khẩu, đường mòn, lối mở khu vực biên giới. Đặc biệt đối với người và phương tiện vận chuyển xuất phát từ các nước đang có dịch nhập cảnh vào Việt Nam. Mọi trường hợp buôn bán, nhập lậu lợn và sản phẩm từ lợn qua biên giới phải bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Giải pháp an toàn sinh học: "Chìa khóa" bảo vệ đàn vật nuôi

Bên cạnh sự can thiệp của cơ quan nhà nước, ý thức của người chăn nuôi đóng vai trò quyết định. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm túc các nội dung phòng bệnh quy định tại Điều 14 Luật Thú y 2015, bao gồm:

• Áp dụng triệt để các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học.
• Thường xuyên vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại bằng vôi bột hoặc hóa chất chuyên dụng.
• Theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe đàn lợn, báo cáo ngay cho cơ quan thú y khi có dấu hiệu bất thường.
• Đẩy mạnh việc xây dựng các vùng, cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh để đảm bảo phát triển bền vững.

Việc củng cố hệ thống thú y cơ sở tại cấp huyện, cấp xã cũng là ưu tiên hàng đầu để kịp thời ứng phó với các tình huống phát sinh. Ngân sách cho công tác phòng chống dịch cũng cần được đảm bảo theo đúng tinh thần của Điều 23 Luật Thú y 2015 nhằm hỗ trợ kịp thời cho người chăn nuôi có lợn bị tiêu hủy, giúp họ sớm ổn định sản xuất.

Trong giai đoạn nhạy cảm này, sự đồng lòng giữa chính quyền và người dân là yếu tố then chốt để khống chế dịch tả lợn Châu Phi, bảo vệ ngành chăn nuôi và đảm bảo an ninh thực phẩm cho toàn xã hội.