Hoạt động nhập khẩu phân bón tại Việt Nam đang đứng trước những thay đổi quan trọng về thủ tục hành chính và quy định cửa khẩu. Việc bãi bỏ chế độ cấp phép tự động không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý, mà trái lại, đây là bước chuyển dịch sang hình thức kiểm soát chặt chẽ hơn thông qua các cửa khẩu trọng điểm.

Chấm dứt thời kỳ cấp Giấy phép nhập khẩu tự động cho phân bón

Ngày 29/05/2017, Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Thông tư 07/2017/TT-BCT quy định về cửa khẩu nhập khẩu một số mặt hàng phân bón. Điểm đáng chú ý nhất của văn bản này là việc bãi bỏ hoàn toàn Thông tư 35/2014/TT-BCT ngày 15/10/2014.

Trước đây, các doanh nghiệp nhập khẩu phân bón phải tuân thủ chế độ cấp Giấy phép nhập khẩu tự động. Tuy nhiên, kể từ ngày 13/07/2017, thủ tục này sẽ được gỡ bỏ, giúp giảm bớt gánh nặng về giấy tờ hành chính cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những điều kiện khắt khe hơn về địa điểm thực hiện nhập khẩu hàng hóa vào lãnh thổ Việt Nam.

Quy định mới về cửa khẩu nhập khẩu: Chỉ được qua cửa khẩu quốc tế và chính

Theo quy định tại Thông tư 07/2017/TT-BCT, các mặt hàng phân bón bao gồm: Phân Urê (có hoặc không ở trong dung dịch nước); Phân khoáng hoặc phân hóa học có chứa ba nguyên tố nitơ, phospho và kali chỉ được phép nhập khẩu qua các cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính.

Việc giới hạn cửa khẩu nhập khẩu nhằm mục đích tăng cường năng lực kiểm soát chất lượng phân bón ngay từ đầu nguồn, đảm bảo các loại phân bón đưa vào sử dụng trong nông nghiệp đáp ứng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, tránh tình trạng phân bón giả, kém chất lượng tràn lan qua các lối mở biên giới.

Các trường hợp ngoại lệ và điều kiện đặc thù tại cửa khẩu phụ

Mặc dù quy định chung là chỉ nhập khẩu qua cửa khẩu chính và quốc tế, nhưng pháp luật vẫn mở ra một số hướng giải quyết linh hoạt cho các địa phương biên giới. Cụ thể:

• Việc nhập khẩu qua cửa khẩu phụ, lối mở chỉ được phép thực hiện sau khi Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh biên giới cho phép, trên cơ sở đã trao đổi và thống nhất bằng văn bản với Bộ Công Thương.
• Quy định về cửa khẩu này không áp dụng đối với các trường hợp: Phân bón tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh; Phân bón nhập khẩu để khảo nghiệm, làm hàng mẫu hoặc phục vụ nghiên cứu khoa học.

"Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13 tháng 7 năm 2017. Bãi bỏ Thông tư số 35/2014/TT-BCT ngày 15 tháng 10 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc áp dụng chế độ cấp Giấy phép nhập khẩu tự động đối với mặt hàng phân bón."

Lời khuyên cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong giai đoạn chuyển đổi

Với việc Thông tư 07/2017/TT-BCT có hiệu lực từ giữa tháng 7 năm 2017, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại các hợp đồng ngoại thương và lộ trình vận chuyển. Việc thay đổi địa điểm nhập khẩu có thể ảnh hưởng đến chi phí logistics và thời gian thông quan.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý không nên đưa hàng về các cửa khẩu phụ hoặc lối mở nếu chưa có sự xác nhận cho phép từ UBND tỉnh và Bộ Công Thương để tránh tình trạng hàng hóa bị ứ đọng hoặc buộc phải tái xuất do không đúng cửa khẩu quy định.