Trong bối cảnh Việt Nam đang bứt phá mạnh mẽ để làm chủ các công nghệ cốt lõi và sản phẩm công nghệ trọng điểm quốc gia, việc tuyển chọn, thẩm định và đánh giá các nhiệm vụ nghiên cứu đóng vai trò then chốt. Nhằm đảm bảo tính minh bạch, khách quan và chọn lựa được những đơn vị có năng lực nhất, quy định hiện hành tại Thông tư 48/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ đã thiết lập khung tiêu chí đánh giá vô cùng chi tiết và khắt khe.

Bài viết này sẽ phân tích chuyên sâu toàn bộ thang bảng điểm 100, điều kiện để một hồ sơ được công nhận là "đạt", cũng như nguyên tắc xếp hạng và chính sách ưu tiên áp dụng cho các đơn vị tham gia.

8 nhóm tiêu chí chấm điểm hồ sơ nhiệm vụ công nghệ chiến lược

Theo quy định tại điểm g khoản 4 Điều 12 Thông tư 48/2026/TT-BKHCN, từng thành viên Hội đồng xét tài trợ, đặt hàng sẽ tiến hành chấm điểm độc lập trên thang điểm 100 tối đa, căn cứ vào Biểu mẫu BM-12-CNCL. Cơ cấu điểm số được phân bổ toàn diện vào 08 nhóm tiêu chí trọng yếu nhằm phản ánh đầy đủ năng lực kỹ thuật, tính ứng dụng và khả năng quản lý tài chính.

• Mức độ đáp ứng mục tiêu, yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược (Tối đa 10 điểm): Đánh giá sự phù hợp với Danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (5 điểm) và mức độ đáp ứng mục tiêu của Chương trình quốc gia đặc biệt (5 điểm).
• Khả năng giải mã, làm chủ, cải tiến hoặc hoàn thiện công nghệ lõi (Tối đa 25 điểm): Đây là tiêu chí chiếm tỷ trọng điểm lớn nhất. Điểm số được chia nhỏ cho khả năng giải mã công nghệ (5 điểm), năng lực làm chủ công nghệ lõi (10 điểm), cải tiến/hoàn thiện công nghệ (5 điểm) và định hướng phát triển thành công nghệ thế hệ tiếp theo (5 điểm).
• Tính mới, tính đột phá và trình độ khoa học công nghệ (Tối đa 15 điểm): Đánh giá dựa trên tính mới của giải pháp (5 điểm), tính đột phá kỹ thuật (5 điểm) và trình độ so với các công nghệ tiên tiến trong nước và quốc tế (5 điểm).
• Khả năng tạo tài sản trí tuệ, bí quyết công nghệ hoặc quy chuẩn kỹ thuật (Tối đa 10 điểm): Xem xét tiềm năng đăng ký bằng sáng chế, kiểu dáng, tài sản trí tuệ (5 điểm) và việc hình thành bí quyết công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành (5 điểm).
• Khả năng tạo sản phẩm công nghệ chiến lược và tác động lan tỏa (Tối đa 15 điểm): Phân tích khả năng tạo ra sản phẩm thực tế (5 điểm), tiềm năng thương mại hóa, chuyển giao công nghệ (5 điểm) cùng hiệu quả tác động tới kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh (5 điểm).
• Nội dung, phương pháp nghiên cứu và quản lý rủi ro (Tối đa 10 điểm): Bắt buộc làm rõ tính hợp lý của nội dung nghiên cứu (3 điểm), phương pháp tiếp cận kỹ thuật (3 điểm), cũng như các mốc đánh giá cùng phương án quản lý rủi ro (4 điểm).
• Năng lực tổ chức, nhân sự và cơ sở vật chất (Tối đa 5 điểm): Đánh giá năng lực, kinh nghiệm của chủ nhiệm nhiệm vụ cùng các nhân sự nghiên cứu chủ chốt (2 điểm); năng lực trang thiết bị, cơ sở vật chất của tổ chức chủ trì và đơn vị phối hợp (3 điểm).
• Tính hợp lý của dự toán kinh phí và khả năng huy động vốn ngoài ngân sách (Tối đa 10 điểm): Kiểm tra tính phù hợp, tiết kiệm của dự toán kinh phí (4 điểm) và năng lực huy động nguồn tài chính đối ứng, nguồn lực xã hội hóa (6 điểm).

Điều kiện khắt khe để hồ sơ nhiệm vụ được đánh giá "Đạt"

Không chỉ dừng lại ở việc đạt tổng điểm cao, khoản 5 Điều 12 Thông tư 48/2026/TT-BKHCN đặt ra các điều kiện ngạch khắt khe để loại bỏ những hồ sơ yếu kém hoặc có tiêu chí quá lệch chuẩn.

Theo đó, một hồ sơ nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược độc lập chỉ được công nhận là "Đạt" khi thỏa mãn đầy đủ các điều kiện song song:

1. Điểm trung bình chung: Điểm số trung bình của tất cả các thành viên Hội đồng có mặt tại phiên họp phải đạt từ 70 điểm trở lên (trên thang 100 điểm). Đồng thời, không được có bất kỳ tiêu chí nào bị quá 1/4 số thành viên tham dự cho điểm 0.
2. Điểm số từ các thành viên chủ chốt: Chủ tịch Hội đồng (hoặc Phó Chủ tịch được ủy quyền) và cả 02 thành viên phản biện độc lập đều phải đánh giá hồ sơ đạt từ 70 điểm trở lên.

Đặc biệt, đối với các nhiệm vụ phức tạp được thiết kế theo dạng cụm nhiệm vụ hoặc chuỗi nhiệm vụ, quy định yêu cầu nguyên tắc "đạt kép". Nghĩa là ngoài việc hồ sơ tổng thể đạt các điều kiện trên, từng nhiệm vụ thành phần cũng bắt buộc phải đạt điểm trung bình từ 70 điểm trở lên và nhận được sự đồng thuận từ Chủ tịch Hội đồng cùng 02 phản biện phụ trách riêng nhiệm vụ thành phần đó.

Quy tắc xếp hạng hồ sơ và cơ chế phân xử khi đồng điểm

Sau khi xác định được danh sách các hồ sơ đạt chuẩn, Hội đồng xét tài trợ, đặt hàng sẽ tiến hành xếp hạng để lựa chọn đơn vị thực hiện theo quy định tại khoản 6 Điều 12 Thông tư 48/2026/TT-BKHCN.

• Đối với nhiệm vụ đặt hàng (Tuyển chọn): Hồ sơ đạt chuẩn có tổng điểm xếp hạng cao nhất sẽ được đề xuất giao thực hiện. Trong trường hợp có nhiều hồ sơ đạt điểm cao ngang nhau nhưng đề xuất các hướng giải pháp công nghệ độc lập, khả thi, Hội đồng có thể kiến nghị cơ quan quản lý xem xét cho phép triển khai đồng thời.
• Đối với nhiệm vụ tài trợ: Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt tài trợ theo thứ tự danh sách xếp hạng tổng điểm từ cao xuống thấp cho đến khi hết hạn mức kinh phí được giao.

Trong trường hợp hy hữu xảy ra tình trạng 02 hoặc nhiều hồ sơ có tổng điểm bằng nhau, thứ tự ưu tiên lựa chọn sẽ được quyết định lần lượt theo các tiêu chí phụ sau:

1. Hồ sơ có điểm tiêu chí về mức độ đáp ứng mục tiêu, yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược cao hơn.
2. Hồ sơ có điểm tiêu chí về khả năng giải mã, làm chủ, cải tiến công nghệ lõi cao hơn.
3. Hồ sơ có điểm tiêu chí về khả năng tạo tài sản trí tuệ, bí quyết công nghệ/quy chuẩn kỹ thuật cao hơn.
4. Hồ sơ có điểm tiêu chí về khả năng tạo sản phẩm và tác động lan tỏa cao hơn.
5. Hồ sơ đề xuất sử dụng mức kinh phí từ ngân sách nhà nước thấp hơn.

Chính sách cộng điểm ưu tiên khi xếp hạng hồ sơ

Một trong những điểm mới mang tính thúc đẩy đổi mới sáng tạo được quy định tại Điều 13 Thông tư 48/2026/TT-BKHCN là cơ chế cộng điểm ưu tiên cho tổ chức khởi xướng đề xuất.

Cụ thể, tổ chức đã chủ động nghiên cứu, đề xuất ý tưởng nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược và được cơ quan quản lý phê duyệt quyết định đặt hàng, khi chính thức nộp hồ sơ đăng ký tuyển chọn làm chủ trì thực hiện sẽ được cộng điểm ưu tiên bằng 10% điểm trung bình do Hội đồng đánh giá.

Tuy nhiên, điểm ưu tiên này chỉ được tính hợp lệ khi thỏa mãn đồng thời hai điều kiện: Có từ 02 hồ sơ đăng ký tham gia tuyển chọn trở lên cho nhiệm vụ đó và bản thân hồ sơ của tổ chức đề xuất phải tự lực đạt tối thiểu 70 điểm (được đánh giá "Đạt") theo các tiêu chí thông thường.