Từ ngày 01/11/2026, cơ chế tài chính đối với việc cung cấp và sử dụng thông tin số chính thức bước sang một giai đoạn mới khi Thông tư 156/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính bắt đầu có hiệu lực thi hành. Văn bản này thiết lập khung mức thu, chính sách miễn giảm cùng chế độ quản lý thu, nộp phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân khi tiếp cận nguồn tài nguyên dữ liệu dùng chung.

Mức thu phí khai thác dữ liệu qua từng giai đoạn cụ thể ra sao?

Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Thông tư 156/2026/TT-BTC, mức thu phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia được phân chia rõ rệt theo hai lộ trình thời gian nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi số ban đầu:

• Giai đoạn ưu đãi (Từ ngày 01/11/2026 đến hết ngày 31/12/2028): Mức thu phí được ấn định ở mức hỗ trợ chỉ 300 đồng/trường dữ liệu. Đây là mức phí ưu đãi nhằm khuyến khích các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị nghiên cứu và công dân tích cực kết nối, khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế số và xã hội số theo Thông tư 156/2026/TT-BTC.
• Giai đoạn chính thức (Từ ngày 01/01/2029 trở đi): Mức thu phí sẽ điều chỉnh lên mức 600 đồng/trường dữ liệu (gấp đôi mức thu trong giai đoạn đầu), phản ánh đúng chi phí duy trì, vận hành và nâng cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu quốc gia theo cơ chế giá thị trường và quy định của Luật Phí và lệ phí 2015.

Như vậy, trong hơn 2 năm đầu tiên áp dụng, các chủ thể có nhu cầu trích xuất, xác thực các trường dữ liệu số từ hệ thống tổng hợp quốc gia sẽ tiết kiệm được 50% chi phí so với giai đoạn vận hành hoàn chỉnh sau năm 2028.

06 nhóm đối tượng đặc biệt được giảm 50% mức phí khai thác

Nhằm đảm bảo an sinh xã hội và tạo điều kiện tối đa cho các đối tượng yếu thế, chính sách nhân văn được thể hiện sâu sắc tại Điều 4 Thông tư 156/2026/TT-BTC khi quy định giảm 50% mức thu phí đối với 06 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Trẻ em theo quy định của pháp luật hiện hành về trẻ em;
2. Cá nhân thuộc diện hộ nghèo căn cứ theo chuẩn nghèo đa chiều của cơ quan có thẩm quyền;
3. Người cao tuổi theo quy định của pháp luật về người cao tuổi;
4. Người khuyết tật theo quy định của pháp luật về người khuyết tật;
5. Người có công với cách mạng thuộc diện thụ hưởng chính sách ưu đãi người có công;
6. Đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Cần lưu ý rằng, trong trường hợp một cá nhân đồng thời thuộc nhiều nhóm diện được giảm nêu trên, pháp luật quy định chỉ áp dụng mức giảm 50%, tuyệt đối không cộng dồn các mức giảm. Chi tiết mức phí sau giảm được xác định như sau:

• Từ ngày 01/11/2026 đến hết ngày 31/12/2028: Chỉ còn 150 đồng/trường dữ liệu.
• Từ ngày 01/01/2029 trở đi: Chỉ còn 300 đồng/trường dữ liệu.

Nguyên tắc quản lý nguồn thu và cơ chế bảo vệ quyền lợi người nộp phí

Về cơ chế quản lý tài chính, Thông tư 156/2026/TT-BTC nêu rõ tổ chức thu phí có nghĩa vụ nộp 100% số tiền phí thu được vào ngân sách Nhà nước theo chương, tiểu mục tương ứng của Mục lục ngân sách nhà nước hiện hành. Toàn bộ tiền lãi phát sinh trên tài khoản chuyên thu (nếu có) cũng phải nộp toàn bộ vào kho bạc nhà nước.

Bên cạnh trách nhiệm tài chính, cơ quan quản lý cũng thiết lập cơ chế bảo vệ người nộp phí rất nghiêm ngặt. Trường hợp người nộp phí đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng hệ thống gặp sự cố kỹ thuật dẫn đến không cung cấp hoặc chỉ cung cấp một phần dữ liệu yêu cầu, hoặc xảy ra trường hợp thu trùng, thu vượt quy định, tổ chức thu phí có trách nhiệm đối soát, lập biên bản xác nhận và hoàn trả tiền thừa cho người nộp phí đúng quy định pháp luật quản lý thuế.