Bước sang tháng 10/2026, diện mạo công tác thi đua, khen thưởng tại Việt Nam có những bước chuyển mình mang tính bước ngoặt khi hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt đồng loạt có hiệu lực thi hành. Từ các sửa đổi mang tính căn cơ tại Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 đến hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 368/2026/NĐ-CP và các thông tư chuyên ngành của các bộ, ngành liên quan, các quy định mới không chỉ bảo đảm tính thực chất, công bằng mà còn giải quyết triệt để nhiều vướng mắc trong thực tiễn áp dụng thời gian qua.

Dưới đây là tổng hợp 9 điểm thay đổi trọng tâm nhất mà cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các cơ quan, đơn vị cần đặc biệt lưu tâm kể từ ngày 01/10/2026.

1. Một hình thức khen thưởng có thể được tặng nhiều lần cho cùng một đối tượng

Điểm thay đổi mang tính đột phá và được đón nhận tích cực nhất chính là việc mở rộng cơ chế xét tặng danh hiệu, ghi nhận công trạng. Căn cứ quy định tại điểm c khoản 2 Điều 5 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 số 06/2026/QH16), nguyên tắc khen thưởng đã được chuẩn hóa rõ nét:

"Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó. Không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng."

Quy định tiến bộ này đã tháo gỡ hoàn toàn tâm lý e ngại trước đây khi nhiều đơn vị cho rằng cá nhân đã nhận Bằng khen hoặc Huân chương thì phải chờ một khoảng thời gian giãn cách rất lâu mới được xem xét lại. Từ ngày 01/10/2026, chỉ cần cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc thực sự, liên tục cống hiến và đạt tiêu chuẩn thì đều có thể được trao tặng lại hình thức khen thưởng đó mà không bị bó hẹp cứng nhắc.

2. Quy định mới về mức tiền thưởng Huân chương: "Huân chương Sao vàng" nhận 46 lần mức lương cơ sở

Tại Điều 54 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, mức tiền thưởng kèm theo các danh hiệu Huân chương cao quý của Nhà nước đã được điều chỉnh và cụ thể hóa một cách tương xứng với tầm vóc cống hiến:

• "Huân chương Sao vàng": Cá nhân được tặng hoặc truy tặng nhận Bằng, Huân chương và mức tiền thưởng bằng 46,0 lần mức lương cơ sở.
• "Huân chương Hồ Chí Minh": Mức tiền thưởng kèm theo bằng 30,5 lần mức lương cơ sở.
• "Huân chương Độc lập" hạng Nhất, "Huân chương Quân công" hạng Nhất: Thưởng 15,0 lần mức lương cơ sở.
• "Huân chương Độc lập" hạng Nhì, "Huân chương Quân công" hạng Nhì: Thưởng 12,5 lần mức lương cơ sở.
• "Huân chương Độc lập" hạng Ba, "Huân chương Quân công" hạng Ba: Thưởng 10,5 lần mức lương cơ sở.

Sự minh bạch và kịp thời nâng cao giá trị tiền thưởng thể hiện sự trân trọng sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với những cống hiến to lớn của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và quần chúng nhân dân trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

3. Khống chế tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" không quá 10%

Để khắc phục triệt để căn bệnh thành tích và sự dễ dãi trong bình xét thi đua ở cơ sở, Điều 5 Nghị định 368/2026/NĐ-CP đã đặt ra "hàng rào" tỷ lệ rất cụ thể. Theo đó, tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" đối với các trường hợp quy định tại điểm b, điểm c và điểm d khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 không được vượt quá 10% tổng số cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" tại đơn vị.

Nghị định cũng quy định rõ: khi tính tỷ lệ tối đa 10% này, hội đồng thi đua không bao gồm các cá nhân được xét tặng theo điểm a khoản 1 Điều 23 (tiêu chuẩn xuất sắc toàn diện tiêu biểu). Tỷ lệ khống chế này buộc các cơ quan, đơn vị phải thực hiện quy trình đánh giá thực chất, lựa chọn đúng người, đúng thành tích tiêu biểu nổi trội thay vì cào bằng phân bổ chỉ tiêu.

4. Ngành Thanh tra: Hợp đồng dưới 6 tháng không xét "Lao động tiên tiến"

Theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 5 Thông tư 05/2026/TT-TTCP do Thanh tra Chính phủ ban hành (có hiệu lực từ ngày 01/10/2026), cá nhân mới tuyển dụng hoặc ký kết hợp đồng lao động lần đầu dưới 06 tháng sẽ không thuộc diện bình xét danh hiệu Lao động tiên tiến.

Lý do pháp lý xuất phát từ việc khoảng thời gian làm việc dưới nửa năm là chưa đủ dài để theo dõi, lượng hóa đầy đủ chất lượng, thái độ và mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo chuẩn mực công tác thanh tra. Quy định này bảo đảm danh hiệu được trao đúng người, phản ánh sự bền bỉ cống hiến suốt cả năm công tác.

5. Siết chặt thời hạn nộp hồ sơ khen thưởng ngành Giáo dục theo 3 mốc cố định

Tại khoản 5 Điều 18 Thông tư 67/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý cần nắm vững các thời hạn chót nộp hồ sơ thi đua, khen thưởng để tránh bị từ chối xem xét do chậm trễ:

• Trước ngày 31 tháng 3 hằng năm: Thời hạn nộp hồ sơ khen thưởng công trạng thuộc thẩm quyền của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Trước ngày 15 tháng 5 hằng năm: Thời hạn nộp hồ sơ đề nghị khen thưởng cấp Nhà nước về Bộ Giáo dục và Đào tạo để kịp quy trình thẩm định.
• Trước ngày 31 tháng 12 hằng năm: Thời hạn tiếp nhận hồ sơ xét tặng Kỷ niệm chương của ngành Giáo dục.
• Trong vòng 20 ngày làm việc: Sau khi bế mạc các kỳ thi, hội thi, cuộc thi hoặc hội thao do Bộ chủ trì, hồ sơ khen thưởng chuyên đề phải được nộp ngay về thường trực Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Bộ.

6. Cán bộ, công chức ngành Nội vụ công tác dưới 6 tháng không được xét Lao động tiên tiến

Đồng bộ với định hướng chuẩn hóa công tác cán bộ, ngành Nội vụ cũng áp dụng nguyên tắc thời gian công tác thực tế khi xem xét các danh hiệu thi đua. Các cá nhân mới tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc làm việc chưa đủ 06 tháng trong năm công tác sẽ không đưa vào diện bình xét danh hiệu Lao động tiên tiến. Quy định này tạo sự thống nhất cao với quy định của các bộ, ngành khác, phản ánh đúng chu kỳ cống hiến trong hệ thống cơ quan nhà nước.

7. Cá nhân có thành tích đóng góp an ninh, quốc phòng được xét Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Công Thương

Công tác quản lý ngành Công Thương gắn liền mật thiết với an ninh năng lượng, quản lý thị trường biên giới và xuất nhập khẩu. Vì vậy, các quy định mới mở rộng diện xét tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Công Thương cho các cá nhân ngoài ngành có nhiều thành tích, đóng góp hiệu quả vào việc bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền và đối ngoại trong phạm vi các lĩnh vực công thương quản lý.

8. Tôn vinh hộ gia đình tiêu biểu: Đóng góp thiết thực cho địa phương được xét tặng Giấy khen

Một điểm sáng giàu tính nhân văn tại hệ thống quy định mới là sự ghi nhận xứng đáng đối với cấp cơ sở và cộng đồng dân cư. Hộ gia đình gương mẫu chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật, có đóng góp tích cực về nguồn lực, công sức trong các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh hoặc các hoạt động an sinh xã hội tại địa phương sẽ được xem xét tặng Giấy khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cấp huyện.

9. Buộc thu hồi hiện vật và tiền thưởng trong vòng 15 ngày làm việc nếu bị hủy quyết định khen thưởng

Để đảm bảo sự nghiêm minh tuyệt đối của pháp luật, công tác xử lý sai phạm trong khen thưởng được siết chặt chưa từng có. Theo quy định chi tiết tại Nghị định 368/2026/NĐ-CP, trong trường hợp cá nhân hoặc tập thể bị cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định hủy bỏ danh hiệu hoặc hình thức khen thưởng (do phát hiện gian dối thành tích, vi phạm pháp luật hoặc sai sót trong hồ sơ đề nghị), đối tượng bị thu hồi bắt buộc phải giao nộp lại toàn bộ hiện vật khen thưởng (Bằng, Huân chương, Huy chương, Kỷ niệm chương...) và nộp lại đầy đủ số tiền thưởng đã nhận vào ngân sách nhà nước trong thời hạn tối đa 15 ngày làm việc kể từ ngày quyết định hủy bỏ có hiệu lực.

Nếu quá thời hạn trên mà đối tượng không tự nguyện chấp hành, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng các biện pháp chế tài cưỡng chế và xử lý kỷ luật hoặc chuyển cơ quan bảo vệ pháp luật theo đúng quy định.

Việc nắm vững và thực thi nghiêm túc các quy định mới về thi đua, khen thưởng từ ngày 01/10/2026 chính là chìa khóa giúp các đơn vị khơi dậy tinh thần thi đua yêu nước thực chất, động viên kịp thời các cá nhân, tập thể xứng đáng và xây dựng môi trường công vụ trong sạch, vững mạnh.