Hệ thống pháp luật về thuế tại Việt Nam, đặc biệt là Thuế giá trị gia tăng (GTGT), luôn có sự vận động và thay đổi không ngừng để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế. Đối với những người làm công tác kế toán, việc cập nhật kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có.

Tầm quan trọng của việc hệ thống hóa văn bản Thuế GTGT

Tính đến thời điểm tháng 02/2020, các quy định về thuế GTGT được điều chỉnh bởi một hệ thống văn bản đồ sộ bao gồm Luật, Nghị định, Thông tư và các văn bản hợp nhất. Việc tra cứu rời rạc từng văn bản thường dẫn đến tình trạng áp dụng sai quy định do không cập nhật được các nội dung đã bị sửa đổi hoặc bãi bỏ.

Để hỗ trợ bạn đọc có cái nhìn tổng thể, chúng tôi đã tổng hợp danh mục 20 văn bản quan trọng nhất đang chi phối hoạt động kê khai, tính thuế và hoàn thuế GTGT tại Việt Nam.

Danh sách 20 văn bản cốt lõi về Thuế giá trị gia tăng

1. Hệ thống Luật Thuế GTGT

• Luật Thuế giá trị gia tăng 2008: Văn bản gốc đặt nền móng cho hệ thống thuế GTGT hiện hành.
• Luật thuế giá trị gia tăng sửa đổi năm 2013: Sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng về đối tượng không chịu thuế và thuế suất.
• Luật sửa đổi, bổ sung các Luật về thuế 2014.
• Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Quản lý thuế sửa đổi 2016.

2. Các Nghị định hướng dẫn thi hành

• Nghị định 209/2013/NĐ-CP: Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thuế GTGT.
• Nghị định 91/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các nghị định về thuế.
• Nghị định 12/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật về thuế.
• Nghị định 146/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 12/2015/NĐ-CP.

3. Các Thông tư hướng dẫn chi tiết

• Thông tư 219/2013/TT-BTC: Đây được coi là "cẩm nang" gối đầu giường của kế toán thuế GTGT.
• Thông tư 119/2014/TT-BTC: Cải cách, đơn giản thủ tục hành chính về thuế.
• Thông tư 151/2014/TT-BTC hướng dẫn Nghị định 91/2014/NĐ-CP.
• Thông tư 26/2015/TT-BTC hướng dẫn về thuế GTGT và quản lý thuế.
• Thông tư 92/2015/TT-BTC hướng dẫn thuế GTGT và TNCN đối với cá nhân kinh doanh.
• Thông tư 99/2016/TT-BTC hướng dẫn về quản lý hoàn thuế GTGT.
• Thông tư 173/2016/TT-BTC sửa đổi quy định về chứng từ thanh toán qua ngân hàng.
• Thông tư 31/2017/TT-BTC sửa đổi Thông tư 99/2016/TT-BTC.
• Thông tư 93/2017/TT-BTC bãi bỏ mẫu 06/GTGT về đăng ký phương pháp tính thuế.

4. Văn bản hợp nhất - Công cụ tra cứu hữu hiệu

Bên cạnh các văn bản gốc, các văn bản hợp nhất đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giúp người dùng nắm bắt nội dung đang còn hiệu lực một cách nhanh chóng:

• Văn bản số 01/VBHN-VPQH hợp nhất Luật Thuế GTGT năm 2016.
• Văn bản số 10/VBHN-BTC hợp nhất Nghị định hướng dẫn Luật Thuế GTGT năm 2018.
• Văn bản số 14/VBHN-BTC hợp nhất Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Thuế GTGT năm 2018.

Lưu ý pháp lý về việc sử dụng Văn bản hợp nhất

Mặc dù văn bản hợp nhất mang lại sự tiện lợi tối đa, tuy nhiên người dùng cần lưu ý về giá trị pháp lý của loại văn bản này. Theo quy định tại Điều 168 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015:

“Văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung phải được hợp nhất với văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung nhằm góp phần bảo đảm hệ thống pháp luật đơn giản, rõ ràng, dễ sử dụng, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật”.

Cần nhấn mạnh rằng, văn bản hợp nhất chỉ có mục đích giúp người đọc dễ sử dụng mà không cần tra cứu đồng thời nhiều văn bản. Trong các hoạt động tố tụng hoặc viện dẫn căn cứ pháp luật chính thức, người dùng vẫn phải trích dẫn từ văn bản gốc và các văn bản sửa đổi, bổ sung tương ứng.

Lời khuyên cho kế toán trong năm 2020

Với bối cảnh năm 2020, khi các quy định về hóa đơn điện tử và quản lý thuế đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, kế toán cần đặc biệt lưu ý đến các điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào, đặc biệt là quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và tính hợp pháp của hóa đơn. Việc nắm vững 20 văn bản nêu trên sẽ là nền tảng vững chắc để thực hiện tốt công tác quyết toán thuế và giải trình với cơ quan chức năng.