Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự hoàn thiện không ngừng của khung pháp lý. Tính đến tháng 5 năm 2026, các quy định về kinh doanh bảo hiểm đã có những thay đổi quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người tham gia và nâng cao tính minh bạch của thị trường. Việc nắm vững danh mục các văn bản pháp luật hiện hành là điều kiện tiên quyết đối với mọi cá nhân và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này.

1. Khung pháp lý cơ bản: Luật Kinh doanh bảo hiểm

Nền tảng cao nhất điều chỉnh mọi hoạt động bảo hiểm hiện nay là Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (số 08/2022/QH15). Văn bản này đã thiết lập một hệ thống quản lý dựa trên rủi ro, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, để đáp ứng các yêu cầu mới về công nghệ và quản trị, Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 (số 139/2025/QH15) đã được ban hành, tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình số hóa hợp đồng và thắt chặt điều kiện hoạt động của các đại lý bảo hiểm tổ chức.

2. Các Nghị định hướng dẫn thi hành chi tiết

Để triển khai các quy định của Luật vào thực tế, Chính phủ đã ban hành các Nghị định quan trọng, trong đó có những văn bản vừa được cập nhật trong năm 2026:

• Nghị định 97/2026/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 46/2023/NĐ-CP. Đây là văn bản mới nhất điều chỉnh về vốn, biên khả năng thanh toán và các yêu cầu về quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm.
• Nghị định 46/2023/NĐ-CP: Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, tạo hành lang cho việc thành lập và vận hành doanh nghiệp.

3. Quy định về xử phạt vi phạm hành chính

Chế tài xử phạt trong lĩnh vực bảo hiểm ngày càng được hoàn thiện để đảm bảo tính răn đe và minh bạch:

• Nghị định 78/2026/NĐ-CP: Có hiệu lực từ 01/5/2026, sửa đổi Nghị định 174/2024/NĐ-CP, tập trung xử lý nghiêm các hành vi gian lận và ép buộc khách hàng.
• Nghị định 102/2021/NĐ-CP: Sửa đổi các quy định về xử phạt trong nhiều lĩnh vực tài chính, bao gồm cả bảo hiểm.
• Nghị định 80/2019/NĐ-CP và Nghị định 48/2018/NĐ-CP: Các văn bản điều chỉnh mức phạt phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội qua các năm.

4. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Theo quy định tại Điều 9 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (được sửa đổi bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025), các hành vi sau đây bị nghiêm cấm tuyệt đối:

• Kinh doanh bảo hiểm, tái bảo hiểm hoặc môi giới khi không có giấy phép hợp lệ.
• Hoạt động sai phạm vi được cấp phép hoặc không đáp ứng điều kiện đại lý bảo hiểm.
• Thực hiện các hành vi gian lận như: thông đồng trục lợi, giả mạo tài liệu hồ sơ bồi thường, hoặc tự gây thiệt hại để hưởng bảo hiểm.
• Đe dọa, cưỡng ép khách hàng giao kết hợp đồng bảo hiểm.

Việc nắm vững hệ thống văn bản pháp luật này không chỉ giúp các doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định mà còn giúp người dân tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi tham gia bảo hiểm.