Khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân là bước đột phá mới trong chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân. Tuy nhiên, cơ chế thanh toán từ Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ được triển khai thế nào để tránh trùng lặp kinh phí mà vẫn bảo đảm tối đa quyền lợi người tham gia?

Bước đột phá từ hành lang pháp lý mới về chăm sóc sức khỏe chủ động

Chăm sóc sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa thông qua các biện pháp y tế dự phòng và khám sàng lọc bệnh lý luôn là định hướng chiến lược của ngành y tế. Trước đây, theo quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm y tế 2008, chi phí khám sức khỏe thông thường thuộc nhóm các trường hợp không được hưởng bảo hiểm y tế. Điều này phần nào tạo ra rào cản tài chính đối với người dân khi có nhu cầu chủ động tầm soát bệnh tật.

Nhằm khắc phục bất cập trên, khoản 1 Điều 44 Luật Phòng bệnh 2025 đã chính thức sửa đổi, bổ sung các điều khoản cốt lõi (Điều 21, Điều 22 và Điều 23) của Luật Bảo hiểm y tế 2008. Theo đó, phạm vi hưởng BHYT đã được mở rộng thêm đối với một số dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc.

Đặc biệt, quy định mới khẳng định người đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo quy định của Luật Phòng bệnh 2025 được hưởng 100% chi phí cho lượt khám theo đối tượng và lộ trình ưu tiên, căn cứ trên khả năng cân đối của Quỹ BHYT.

Tổ chức khám miễn phí hàng năm và tạo lập Sổ sức khỏe điện tử

Cụ thể hóa quy định của luật, tại khoản 2 Điều 70 Nghị định 165/2026/NĐ-CP quy định rõ: việc tổ chức hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần được thực hiện lồng ghép, phối hợp linh hoạt giữa nhiều kênh:

• Khám bệnh nghề nghiệp và khám sức khỏe định kỳ cho người lao động theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;
• Kiểm tra sức khỏe đầu năm học cho học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục theo quy định y tế trường học;
• Khám sức khỏe định kỳ cho lực lượng vũ trang do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý;
• Khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế thông thường tại các cơ sở khám chữa bệnh;
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì tổ chức khám định kỳ, khám sàng lọc cho các nhóm đối tượng ưu tiên tại địa phương.

Mục tiêu lớn của hoạt động phối hợp đồng bộ này là cung cấp dịch vụ khám sức khỏe miễn phí cho nhân dân, đồng thời hoàn thành việc tạo lập Sổ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân trên cả nước, phục vụ quản lý sức khỏe liên tục và trọn đời.

Đề xuất nguyên tắc thanh toán của Bộ Tài chính: Tránh chi trùng lặp ngân sách

Tại Công văn 11700/BTC-BHXH gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã phân tích thực trạng triển khai và đưa ra các đề xuất cụ thể nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài chính y tế.

Bộ Tài chính chỉ ra rằng trên thực tế hiện nay, nhiều nhóm đối tượng đã và đang được bảo đảm kinh phí khám sức khỏe từ các nguồn hợp pháp khác nhau. Cụ thể, người lao động được doanh nghiệp, người sử dụng lao động chi trả chi phí khám định kỳ; học sinh, sinh viên được chăm sóc y tế học đường; cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang do ngân sách ngành bảo đảm; nhiều người dân khác cũng được thăm khám kết hợp khi đi khám chữa bệnh BHYT.

Do đó, để bảo đảm tính minh bạch, tiết kiệm và không chồng chéo nguồn lực, Bộ Tài chính kiến nghị nguyên tắc chi trả:

Quỹ BHYT chỉ chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc đối với phần chi phí phát sinh sau khi đã loại trừ các nội dung và đối tượng đã được bảo đảm từ các nguồn kinh phí hợp pháp khác.

Giải pháp này giúp Quỹ BHYT tập trung nguồn lực hỗ trợ tối đa cho những người thực sự chưa có nguồn tài chính nào bảo đảm, tạo sự công bằng trong việc tiếp cận dịch vụ y tế công ích.

Hạn mức chi phí 350.000 đồng/người/lần/năm và khả năng cân đối Quỹ BHYT

Về định mức dự toán kinh phí, căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 73 Nghị định 165/2026/NĐ-CP, mức tổng chi phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân không vượt quá 350.000 đồng/người/lần/năm.

Đồng thời, theo khả năng cân đối của ngân sách địa phương và tình hình thực tế, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định điều chỉnh tăng thêm mức tổng chi phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc trên địa bàn để nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ nhân dân.

Liên quan đến khả năng tài chính của Quỹ BHYT, Bộ Tài chính khẳng định nguồn quỹ dự phòng BHYT hiện tại có thể bảo đảm chi trả cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ theo đúng hướng dẫn và lộ trình của cấp có thẩm quyền, bảo đảm an toàn quỹ trong dài hạn mà vẫn nâng cao quyền lợi an sinh cho mọi người dân.