Thế nào là hành vi xâm phạm quyền sáng chế?

Theo quy định tại Điều 126 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), hành vi xâm phạm quyền sáng chế xảy ra khi một tổ chức hoặc cá nhân sử dụng sáng chế đang trong thời hạn bảo hộ mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu. Cụ thể:

• Sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp hoặc thiết kế bố trí mà không có sự cho phép của chủ sở hữu.
• Sử dụng sáng chế mà không thực hiện nghĩa vụ trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời.

Để xác định chính xác yếu tố vi phạm, Điều 74 Nghị định 65/2023/NĐ-CP đã làm rõ các dạng yếu tố xâm phạm:

1. Yếu tố xâm phạm quyền đối với sáng chế có thể thuộc một trong các dạng sau đây: a) Sản phẩm hoặc bộ phận (phần) sản phẩm trùng hoặc tương đương với sản phẩm hoặc bộ phận (phần) của sản phẩm thuộc phạm vi bảo hộ sáng chế; b) Quy trình trùng hoặc tương đương với quy trình thuộc phạm vi bảo hộ sáng chế...

Các biện pháp xử lý dân sự: Ưu tiên bồi thường và khôi phục quyền lợi

Khi phát hiện hành vi xâm phạm, chủ sở hữu có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp dân sự theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ 2005. Các biện pháp này bao gồm buộc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai và đặc biệt là bồi thường thiệt hại thực tế về vật chất và tinh thần nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu cho chủ sở hữu.

Xử phạt hành chính: Chế tài nghiêm khắc đối với mục đích kinh doanh

Hành vi xâm phạm quyền sáng chế vì mục đích kinh doanh sẽ bị xử lý hành chính theo Điều 10 Nghị định 99/2013/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 46/2024/NĐ-CP). Mức phạt tiền được xác định dựa trên giá trị hàng hóa vi phạm, có thể lên đến 250 triệu đồng đối với cá nhân và gấp đôi đối với tổ chức.

• Giá trị hàng hóa dưới 3 triệu đồng: Phạt từ 500.000 đến 2 triệu đồng.
• Giá trị hàng hóa trên 500 triệu đồng: Phạt từ 200 triệu đến 250 triệu đồng.
• Hình thức phạt bổ sung: Đình chỉ hoạt động kinh doanh hàng hóa vi phạm từ 01 đến 03 tháng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Ranh giới của tội phạm

Trong những trường hợp vi phạm với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính lớn, hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 226 Bộ luật Hình sự 2015. Cá nhân phạm tội có thể đối mặt với mức phạt tù lên đến 03 năm, trong khi pháp nhân thương mại có thể bị phạt tiền tới 05 tỷ đồng và bị cấm kinh doanh trong một số lĩnh vực nhất định.

Điều kiện để sáng chế được bảo hộ tại Việt Nam

Để tránh các tranh chấp pháp lý không đáng có, việc nắm rõ điều kiện bảo hộ là vô cùng quan trọng. Theo Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sáng chế được bảo hộ dưới hình thức Bằng độc quyền sáng chế nếu đáp ứng các tiêu chuẩn về tính mới, trình độ sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp.

Lời khuyên pháp lý: Doanh nghiệp nên chủ động đăng ký bảo hộ sớm nhất có thể và thường xuyên rà soát thị trường để kịp thời ngăn chặn các hành vi xâm phạm, bảo vệ lợi thế cạnh tranh bền vững của mình.