Nhằm giúp người tiêu dùng kiểm soát tốt hơn chế độ ăn uống và bảo vệ sức khỏe, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 29/2023/TT-BYT hướng dẫn về việc ghi thành phần dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm. Quy định này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là lời giải cho bài toán minh bạch thông tin trong ngành thực phẩm hiện nay.

Người tiêu dùng sẽ dễ dàng theo dõi hàm lượng dinh dưỡng trên bao bì thực phẩm (ảnh minh họa)

Bước ngoặt trong minh bạch thông tin dinh dưỡng

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 29/2023/TT-BYT, văn bản này hướng dẫn chi tiết nội dung, cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng và lộ trình thực hiện đối với thực phẩm bao gói sẵn được sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và lưu thông tại Việt Nam. Đây được xem là một bước tiến lớn, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trước đây, việc ghi nhãn dinh dưỡng tại Việt Nam phần lớn mang tính tự nguyện hoặc chưa có quy chuẩn thống nhất, dẫn đến tình trạng người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc nhận biết và đánh giá giá trị dinh dưỡng thực tế của sản phẩm. Với sự ra đời của Thông tư 29/2023/TT-BYT, hành lang pháp lý đã được định hình rõ ràng, buộc các doanh nghiệp phải nghiêm túc thực hiện trách nhiệm minh bạch thông tin.

5 thành phần dinh dưỡng bắt buộc phải công bố

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Thông tư 29/2023/TT-BYT, các tổ chức, cá nhân sản xuất và nhập khẩu thực phẩm phải niêm yết rõ ràng các chỉ số dinh dưỡng thiết yếu sau trên nhãn hàng hóa:

• Năng lượng (kcal): Chỉ số biểu thị năng lượng hóa học mà cơ thể thu nhận được từ thực phẩm để duy trì sự sống và hoạt động.
• Chất đạm (g): Thành phần hữu cơ chứa nitơ, đóng vai trò xây dựng và tái tạo các tế bào trong cơ thể.
• Carbohydrat (g): Nguồn cung cấp năng lượng chính cho các hoạt động của não bộ và cơ bắp.
• Chất béo (g): Bao gồm tổng lượng chất béo có trong sản phẩm, một nguồn năng lượng đậm đặc và dung môi hòa tan các vitamin.
• Natri (mg): Khoáng chất quan trọng nhưng cần được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt đối với những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và huyết áp.

Người tiêu dùng Việt Nam sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn thực phẩm lành mạnh nhờ nhãn dinh dưỡng minh bạch (ảnh minh họa)

Các trường hợp đặc thù cần lưu ý

Bên cạnh 5 thành phần cơ bản nêu trên, Bộ Y tế cũng đưa ra các yêu cầu khắt khe hơn đối với một số nhóm sản phẩm đặc thù nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các nguy cơ bệnh tật hiện đại:

• Đối với nước giải khát, sữa chế biến có thêm đường và các loại thực phẩm cho thêm đường khác: Doanh nghiệp bắt buộc phải công bố thêm chỉ số đường tổng số (bao gồm cả đường tự nhiên và đường bổ sung).
• Đối với các sản phẩm thực phẩm được chế biến dưới hình thức chiên rán: Nhãn sản phẩm bắt buộc phải thể hiện rõ hàm lượng chất béo bão hòa để người tiêu dùng chủ động phòng ngừa các bệnh về tim mạch.

Tuy nhiên, nhằm tạo sự linh hoạt và giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, khoản 4 Điều 5 Thông tư 29/2023/TT-BYT cũng quy định rõ: Nếu hàm lượng dinh dưỡng của một thành phần nhỏ hơn mức giới hạn quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này, doanh nghiệp sẽ không bắt buộc phải ghi thành phần đó trên nhãn.

Cách thức biểu thị và quy chuẩn kỹ thuật

Theo hướng dẫn tại Điều 6 Thông tư 29/2023/TT-BYT, các thông số dinh dưỡng phải được biểu thị một cách chuẩn xác và đồng nhất:

• Giá trị năng lượng tính bằng ki-lô-ca-lo (kcal).
• Hàm lượng chất đạm, carbohydrat, chất béo, chất béo bão hòa, đường tổng số tính bằng gam (g).
• Hàm lượng natri tính bằng miligam (mg).

Các thông tin này phải được biểu thị tính trên 100g hoặc 100ml thực phẩm, hoặc tính trên một khẩu phần ăn đã được xác định hàm lượng cụ thể trên nhãn, hoặc theo mỗi phần đóng gói sẵn. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến khích biểu thị thêm phần trăm (%) giá trị dinh dưỡng tham chiếu (NRV) để người tiêu dùng dễ dàng so sánh với nhu cầu khuyến nghị hàng ngày.

Lộ trình thực hiện: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Để đảm bảo tính thực thi và tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh có đủ thời gian chuyển đổi công nghệ, thiết kế lại bao bì và giải phóng lượng nhãn mác tồn kho, Bộ Y tế đã đưa ra lộ trình chuyển tiếp rất rõ ràng tại Điều 8 Thông tư 29/2023/TT-BYT:

• Chậm nhất đến ngày 31/12/2025: Đây là thời hạn cuối cùng để các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thực phẩm lưu thông tại Việt Nam hoàn thiện việc ghi nhãn theo quy định mới.
• Từ ngày 01/01/2026: Nghiêm cấm hoàn toàn việc sản xuất, in ấn, nhập khẩu và sử dụng nhãn mác không đúng quy định của Thông tư 29/2023/TT-BYT.

Việc áp dụng quy chuẩn mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, sòng phẳng giữa các doanh nghiệp, đồng thời nâng cao nhận thức về dinh dưỡng và sức khỏe cho người dân Việt Nam, hướng tới một lối sống khoa học và an toàn hơn.