Từ ngày 12/02/2024, một thay đổi mang tính lịch sử trong ngành giáo dục Việt Nam chính thức có hiệu lực: Quyền quyết định lựa chọn sách giáo khoa đã được chuyển giao trực tiếp cho các cơ sở giáo dục. Đây không chỉ là một thủ tục hành chính mà còn là sự khẳng định quyền tự chủ, giúp các nhà trường chọn được bộ sách phù hợp nhất với năng lực học sinh và điều kiện thực tế của mình.

Bước ngoặt trong quyền tự chủ giáo dục

Trước đây, theo quy định cũ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền cuối cùng trong việc phê duyệt danh mục sách giáo khoa sử dụng tại địa phương. Tuy nhiên, với sự ra đời của Thông tư 27/2023/TT-BGDĐT, quyền năng này đã được trả về cho chính những người trực tiếp giảng dạy và quản lý giáo dục.

Việc trao quyền cho các trường giúp giải quyết bài toán "vênh" giữa lý thuyết và thực hành. Mỗi địa phương, thậm chí mỗi ngôi trường trong cùng một huyện đều có đặc thù riêng về kinh tế - xã hội và trình độ nhận thức của học sinh. Do đó, việc để giáo viên và nhà trường tự chọn sách sẽ đảm bảo tính sát thực và hiệu quả cao nhất trong truyền đạt kiến thức.

Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa: Ai là người quyết định?

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 27/2023/TT-BGDĐT, cơ cấu hội đồng được quy định rất chặt chẽ:

"Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa của cơ sở giáo dục do Hiệu trưởng cơ sở giáo dục hoặc Giám đốc trung tâm giáo dục thường xuyên, Giám đốc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, người đứng đầu các cơ sở giáo dục thành lập, giúp người đứng đầu cơ sở giáo dục tổ chức lựa chọn sách giáo khoa."

Mỗi cơ sở giáo dục sẽ thành lập 01 hội đồng riêng biệt. Đối với các trường liên cấp (có nhiều cấp học), mỗi cấp học sẽ có một hội đồng tương ứng để đảm bảo tính chuyên môn sâu cho từng độ tuổi học sinh.

Nguyên tắc và tiêu chí 'vàng' khi chọn sách

Dù được trao quyền tự quyết, nhưng các trường vẫn phải tuân thủ những nguyên tắc cốt lõi để đảm bảo chất lượng giáo dục quốc gia:

• Danh mục phê duyệt: Chỉ được chọn sách trong danh mục đã được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
• Tính ổn định: Sách được chọn phải hướng tới việc sử dụng lâu dài, tránh thay đổi liên tục gây lãng phí cho phụ huynh.
• Tính duy nhất: Mỗi khối lớp chỉ chọn 01 bộ sách giáo khoa cho mỗi môn học hoặc hoạt động giáo dục.

Đặc biệt, tiêu chí quan trọng nhất chính là sự phù hợp. Sách phải phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương và điều kiện tổ chức dạy học thực tế tại trường. Quá trình này bắt buộc phải thực hiện dân chủ, khách quan, công khai và minh bạch, đặt quyền lợi của học sinh lên hàng đầu.

Quy định mới này tại Thông tư 27/2023/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ 12/02/2024) được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới, thúc đẩy sự sáng tạo và trách nhiệm của đội ngũ giáo viên trong kỷ nguyên đổi mới giáo dục.