Trong cuộc sống, không ít trường hợp người lao động chẳng may vướng vào vòng lao lý. Bên cạnh những lo lắng về án phạt, một vấn đề thực tế mà nhiều người quan tâm chính là quyền lợi an sinh xã hội. Liệu khi đang ở trong tù, người lao động có được tiếp tục đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) để duy trì thời gian hưởng lương hưu sau này hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào việc họ đang tham gia loại hình bảo hiểm nào.

1. BHXH bắt buộc: Cánh cửa tạm đóng khi vướng vòng lao lý

Đối với loại hình BHXH bắt buộc, điều kiện tiên quyết để tham gia là người lao động phải có hợp đồng lao động (HĐLĐ) còn hiệu lực. Tuy nhiên, khi một cá nhân bị kết án phạt tù, mối quan hệ lao động này thường sẽ đi đến hồi kết.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 4 Điều 34 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động sẽ bị chấm dứt khi người lao động bị kết án phạt tù nhưng không được hưởng án treo. Khi HĐLĐ chấm dứt, người sử dụng lao động không còn căn cứ để trích đóng BHXH cho người lao động đó nữa.

Bên cạnh đó, đối với trường hợp đang bị tạm giam để phục vụ điều tra, khoản 2 Điều 88 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 nêu rõ người lao động sẽ bị tạm dừng đóng BHXH bắt buộc. Nếu sau đó được cơ quan có thẩm quyền xác định bị oan sai, người lao động sẽ được đóng bù cho thời gian bị tạm giam theo quy định tại khoản 5 Điều 16 Nghị định 115/2015/NĐ-CP.

2. BHXH tự nguyện: Giải pháp duy trì an sinh cho người đang chấp hành án

Khác với sự ràng buộc khắt khe của BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện mở ra cơ hội cho mọi công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc. Do đó, người lao động đang đi tù hoàn toàn có quyền tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng bảo hiểm.

Việc duy trì đóng BHXH tự nguyện giúp người lao động đảm bảo hai chế độ quan trọng là hưu trí và tử tuất. Điều này có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp họ có một điểm tựa tài chính khi hết tuổi lao động sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ với xã hội.

3. Thời gian đóng BHXH có bị mất đi không?

Một nỗi lo phổ biến là liệu thời gian đóng BHXH trước khi đi tù có bị "xóa sổ"? Câu trả lời là KHÔNG. Theo khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, thời gian đóng BHXH là tổng thời gian đã đóng từ khi bắt đầu cho đến khi dừng đóng. Nếu quá trình đóng bị gián đoạn, các khoảng thời gian này sẽ được cộng dồn lại để tính hưởng các chế độ.

"Thời gian đóng bảo hiểm xã hội là thời gian được tính từ khi người lao động bắt đầu đóng bảo hiểm xã hội cho đến khi dừng đóng. Trường hợp người lao động đóng bảo hiểm xã hội không liên tục thì thời gian đóng bảo hiểm xã hội là tổng thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội."

Ngoài ra, trong thời gian chấp hành án, nếu người lao động có các khoản trợ cấp BHXH đến kỳ nhận mà không thể trực tiếp đi nhận, họ có thể thực hiện ủy quyền cho người thân nhận thay thông qua mẫu giấy ủy quyền được công chứng, chứng thực theo đúng quy định pháp luật.

Lời khuyên pháp lý: Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, việc tìm hiểu và duy trì quyền lợi bảo hiểm xã hội luôn là điều cần thiết. Đối với người thân của người đang chấp hành án, việc hỗ trợ họ đóng BHXH tự nguyện là một cách chuẩn bị tương lai bền vững nhất.