Trong nền kinh tế sản xuất, việc hiểu rõ các yếu tố cấu thành nên quá trình tạo ra sản phẩm là vô cùng quan trọng. Trong đó, đối tượng lao động đóng vai trò là nền tảng vật chất sơ khai nhất. Vậy đối tượng lao động là gì và pháp luật hiện hành quy định như thế nào về vấn đề này?

1. Đối tượng lao động là gì?

Theo lý thuyết kinh tế chính trị và thực tiễn sản xuất, đối tượng lao động được hiểu là bộ phận của giới tự nhiên mà lao động của con người tác động vào nhằm biến đổi nó theo mục đích nhất định. Nói cách khác, đây chính là yếu tố vật chất sẽ trở thành sản phẩm trong tương lai.

Lao động không chỉ là hoạt động tạo ra của cải mà còn là quá trình con người tương tác với tự nhiên. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019, người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động. Trong quá trình này, người lao động sử dụng sức lao động của mình để tác động vào đối tượng lao động.

2. Phân loại đối tượng lao động

Hiện nay, đối tượng lao động thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên nguồn gốc và mức độ tác động của con người:

• Loại có sẵn trong tự nhiên: Bao gồm các tài nguyên chưa qua xử lý như khoáng sản trong lòng đất, gỗ trong rừng nguyên sinh, thủy hải sản dưới biển... Con người chỉ cần tách chúng ra khỏi môi trường tự nhiên là có thể sử dụng hoặc đưa vào chế biến sâu hơn.
• Loại đã qua chế biến (Nguyên liệu): Đây là những đối tượng lao động đã chịu sự tác động của con người từ trước đó. Ví dụ: sắt thép để chế tạo máy móc, sợi để dệt vải, hạt nhựa để sản xuất đồ gia dụng.

Cần lưu ý rằng, mọi nguyên liệu đều là đối tượng lao động, nhưng không phải mọi đối tượng lao động đều là nguyên liệu (vì có những loại có sẵn trong tự nhiên chưa qua chế biến).

3. Phân biệt đối tượng lao động và tư liệu lao động

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Tuy nhiên, chúng có sự khác biệt rõ rệt về bản chất trong quá trình sản xuất:

"Tư liệu lao động là vật hay hệ thống những vật làm nhiệm vụ truyền dẫn sự tác động của con người lên đối tượng lao động, nhằm biến đổi đối tượng lao động thành sản phẩm thỏa thuận."

Hiểu một cách đơn giản: Đối tượng lao động là cái bị tác động (vật liệu), còn tư liệu lao động là cái dùng để tác động (máy móc, công cụ, nhà xưởng).

4. Vai trò của đối tượng lao động trong quan hệ lao động hiện nay

Trong bối cảnh thực thi Bộ luật Lao động 2019, việc xác định đối tượng lao động gắn liền với trách nhiệm bảo quản tài sản và an toàn vệ sinh lao động. Người lao động có nghĩa vụ thực hiện hợp đồng lao động, trong đó bao gồm việc sử dụng đúng định mức và bảo vệ các đối tượng lao động (nguyên vật liệu) được giao.

Sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã giúp con người tạo ra nhiều loại đối tượng lao động nhân tạo mới, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ đối tượng lao động là gì và cách phân loại chúng trong hoạt động kinh tế - xã hội hiện nay.