Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/8/2024 đã mở ra cơ hội lớn cho hàng triệu hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định về việc công nhận quyền sử dụng đất cho các trường hợp có giấy tờ trước ngày 15/10/1993.

Danh sách 13 loại giấy tờ 'vàng' giúp cấp Sổ đỏ không tốn tiền sử dụng đất

Theo quy định tại khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ được lập trước ngày 15/10/1993 sau đây sẽ được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất:

• Giấy tờ do cơ quan thẩm quyền cấp: Các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất được cấp trong thời kỳ thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Giấy tờ từ chế độ cũ: Bao gồm Bằng khoán điền thổ, văn tự đoạn mãi bất động sản, di chúc hoặc giấy thỏa thuận tương phân di sản, giấy phép xây cất nhà ở... được cơ quan thuộc chế độ cũ chứng nhận.
• Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính trước ngày 15/10/1993.
• Giấy tờ chuyển nhượng, mua bán: Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở nay được UBND cấp xã xác nhận là đã sử dụng trước ngày 15/10/1993.
• Sổ mục kê, sổ kiến điền: Được lập trước ngày 18/12/1980 mà có tên người sử dụng đất.
• Giấy tờ trong thời kỳ đăng ký ruộng đất: Biên bản xét duyệt của Hội đồng đăng ký ruộng đất cấp xã, đơn xin đăng ký quyền sử dụng ruộng đất...
• Giấy tờ kê khai nhà cửa: Có ghi diện tích đất có nhà và được UBND cấp xã, cấp huyện hoặc cấp tỉnh xác nhận.
• Giấy tờ giao đất quân đội: Đơn vị quốc phòng giao đất cho cán bộ, chiến sĩ làm nhà ở trước ngày 15/10/1993 theo quy hoạch.
• Dự án di dân, tái định cư: Có tên trong danh sách hoặc văn bản về việc di dân đi xây dựng khu kinh tế mới, tái định cư được cơ quan nhà nước phê duyệt.
• Giấy tờ về xây dựng, sửa chữa: Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu nhà ở, công trình xây dựng được cơ quan thẩm quyền cho phép.
• Giấy tờ tạm giao đất: Của UBND cấp huyện, cấp tỉnh hoặc đơn đề nghị sử dụng đất được UBND cấp xã, hợp tác xã nông nghiệp phê duyệt trước ngày 01/7/1980.
• Giấy tờ phân phối đất nội bộ: Giao đất cho cán bộ, công nhân viên tự làm nhà ở bằng vốn không thuộc ngân sách nhà nước.
• Các loại giấy tờ khác: Do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp với thực tiễn địa phương.

Cơ hội cho đất không giấy tờ: Điều kiện cấp Sổ đỏ lần đầu

Bên cạnh các trường hợp có giấy tờ, Điều 138 Luật Đất đai 2024 cũng quy định chi tiết việc cấp Sổ đỏ cho đất không có giấy tờ nhưng sử dụng ổn định và không có tranh chấp. Tùy vào thời điểm bắt đầu sử dụng đất, người dân sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất với các hạn mức khác nhau:

"Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất trước ngày 18 tháng 12 năm 1980, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất..."

Pháp luật chia ra các mốc thời gian quan trọng: trước 18/12/1980, từ 18/12/1980 đến trước 15/10/1993, và từ 15/10/1993 đến trước 01/7/2014. Mỗi giai đoạn sẽ có quy định cụ thể về hạn mức công nhận đất ở và nghĩa vụ tài chính. Điều này nhằm giải quyết dứt điểm những tồn tại lịch sử về đất đai, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân.

Tuy nhiên, người dân cần lưu ý rằng đất phải không thuộc các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai quy định tại Điều 139 hoặc giao đất không đúng thẩm quyền tại Điều 140 Luật Đất đai 2024. Việc xác định hạn mức đất ở cũng phải tuân thủ quy định tại Điều 141 của Luật này.

Việc nắm rõ các quy định mới không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi của mình mà còn đẩy nhanh quá trình hợp thức hóa quyền sử dụng đất, tạo thuận lợi cho các giao dịch dân sự và phát triển kinh tế gia đình.