Đối với nhiều người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công, thủ tục quyết toán và hoàn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu vào mỗi kỳ quyết toán. Không ít cá nhân thắc mắc liệu khi có số thuế nộp thừa và tự thực hiện quyết toán với cơ quan thuế thì có bắt buộc phải nộp thêm một bộ hồ sơ đề nghị hoàn thuế riêng biệt hay không? Quy trình hủy bỏ hồ sơ hoàn thuế hoặc điều chỉnh số thuế nộp thừa được thực hiện như thế nào để đảm bảo tuân thủ pháp luật?

1. Cá nhân tự quyết toán thuế TNCN có bắt buộc nộp hồ sơ hoàn thuế riêng?

Vấn đề hồ sơ đề nghị hoàn số tiền thuế TNCN nộp thừa đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được quy định chi tiết tại khoản 1 Điều 56 Thông tư 89/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành. Cụ thể, quy định phân chia rõ hai trường hợp quyết toán thuế như sau:

• Trường hợp tổ chức, cá nhân trả thu nhập quyết toán thay cho cá nhân có ủy quyền: Doanh nghiệp hoặc tổ chức chi trả thu nhập phải nộp Văn bản đề nghị xử lý số tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa theo Mẫu số 01/ĐNXLNT quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.

• Trường hợp cá nhân trực tiếp quyết toán thuế với cơ quan thuế: Nếu phát sinh số thuế TNCN nộp thừa và cá nhân có nhu cầu hoàn thuế, chỉ cần đánh dấu tích đề nghị hoàn thuế và ghi số tiền đề nghị hoàn ngay trên Tờ khai quyết toán thuế TNCN. Cá nhân không phải lập hay nộp thêm bất kỳ bộ hồ sơ đề nghị hoàn thuế riêng biệt nào khác.

Như vậy, quy định cải cách thủ tục hành chính giúp người lao động tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí. Việc tích hợp yêu cầu hoàn thuế trực tiếp trên tờ khai quyết toán điện tử hoặc tờ khai giấy đồng nghĩa với việc cơ quan thuế sẽ căn cứ ngay trên số liệu quyết toán đó để làm thủ tục hoàn trả tiền thuế nộp thừa cho cá nhân.

2. Điều kiện và thủ tục hủy hồ sơ đề nghị hoàn thuế đã nộp

Trong một số trường hợp, sau khi đã gửi tờ khai đề nghị hoàn thuế, người nộp thuế lại có nhu cầu rút lại hoặc hủy bỏ hồ sơ hoàn thuế để điều chỉnh phương án tài chính hoặc chuyển số thuế nộp thừa sang khấu trừ cho kỳ sau. Căn cứ theo Điều 47 Thông tư 89/2026/TT-BTC, người nộp thuế hoàn toàn có quyền đề nghị hủy hồ sơ hoàn thuế nếu đáp ứng một trong các điều kiện sau:

• Đối với hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước kiểm tra sau: Cơ quan thuế chưa ban hành Quyết định hoàn thuế hoặc Quyết định hoàn thuế kiêm bù trừ thu ngân sách nhà nước.

• Đối với hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế sau: Cơ quan thuế chưa công bố quyết định kiểm tra tại trụ sở của người nộp thuế.

Về thủ tục hủy, người nộp thuế cần lập và gửi Văn bản đề nghị hủy hồ sơ hoàn thuế theo Mẫu số 01/ĐNHUY quy định tại Phụ lục III kèm theo Thông tư 89/2026/TT-BTC đến cơ quan thuế trực tiếp quản lý. Ngay khi tiếp nhận văn bản, cơ quan thuế sẽ gửi thông báo bằng văn bản hoặc qua cổng điện tử để xác nhận việc kết thúc giải quyết hồ sơ hoàn thuế.

Trường hợp cá nhân muốn chuyển số thuế nộp thừa sang khấu trừ tiếp vào nghĩa vụ thuế của các kỳ tính thuế tiếp theo, người nộp thuế tiến hành lập hồ sơ khai thuế bổ sung để điều chỉnh giảm số tiền đề nghị hoàn và ghi nhận số thuế được chuyển khấu trừ theo đúng quy định pháp luật.

3. Các hành vi bị nghiêm cấm hàng đầu trong quản lý thuế

Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật tài chính và ngăn ngừa các hành vi gian lận ngân sách, Điều 8 Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15) quy định rõ ràng danh mục các hành vi bị nghiêm cấm đối với cả người nộp thuế và các cơ quan, cá nhân liên quan:

• Thông đồng, móc nối, bao che giữa người nộp thuế và công chức quản lý thuế nhằm thực hiện hành vi chuyển giá, trốn thuế, gian lận, trục lợi tiền hoàn thuế hoặc tiền ngân sách Nhà nước; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tiết lộ trái pháp luật thông tin người nộp thuế hoặc gây phiền hà, sách nhiễu.

• Cố tình không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, không kịp thời, thiếu chính xác về số tiền thuế và các khoản thu ngân sách phải nộp, cũng như số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn; cản trở công chức thuế thực thi công vụ; chống đối, trì hoãn hoặc cố tình không cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra thuế.

• Sử dụng mã số thuế của người khác để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật hoặc cho người khác mượn, sử dụng mã số thuế của mình trái quy định.

• Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; mua bán, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ; làm giả, khởi tạo trái phép hóa đơn, chứng từ điện tử nhằm gian lận thuế.

• Làm sai lệch, truy cập trái phép, phá hủy hệ thống thông tin dữ liệu người nộp thuế; cung cấp, phát tán các thông tin sai sự thật làm ảnh hưởng xấu đến uy tín, hoạt động của cơ quan quản lý thuế cũng như quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.

Việc nắm vững các quy định về hồ sơ hoàn thuế TNCN cùng các chế tài chấp hành nghĩa vụ thuế giúp cá nhân chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời tránh những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình quyết toán thuế.