HĐND cấp tỉnh: Quyền lực mới trong quyết định chi ngân sách giáo dục đặc thù từ 2026

Việc ban hành Thông tư 112/2026/TT-BTC vào ngày 31/7/2026 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa nền giáo dục nước nhà. Đây là văn bản pháp lý then chốt quy định về quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035. Điểm đột phá nhất của quy định này chính là việc trao quyền chủ động tối đa cho Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh, cho phép các địa phương tự quyết định mức hỗ trợ thêm và các khoản chi đặc thù, giúp tháo gỡ những nút thắt về tài chính trong giáo dục tại cơ sở.

Cơ chế phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương

Sự ra đời của thông tư nêu trên không chỉ đơn thuần là hướng dẫn kỹ thuật về kế toán mà còn là một công cụ quản lý tài chính linh hoạt. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 19 văn bản này, thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh được mở rộng đáng kể:

• Quyết định mức hỗ trợ bổ sung: Tùy thuộc vào tiềm lực tài chính và nhu cầu thực tế của địa phương, HĐND cấp tỉnh có quyền quyết định mức hỗ trợ thêm từ nguồn vốn đối ứng của ngân sách địa phương. Nguồn lực này sẽ cộng hưởng cùng ngân sách trung ương để triển khai các dự án giáo dục trọng điểm, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của Chương trình.
• Xử lý các khoản chi đặc thù: Trong thực tiễn triển khai, nhiều địa phương gặp phải các tình huống giáo dục đặc thù chưa có tiền lệ hoặc chưa được quy định trong các văn bản hướng dẫn chung. Khi đó, căn cứ vào khoản 9 Điều 31 Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15, HĐND cấp tỉnh hoàn toàn có quyền xem xét và phê duyệt các khoản chi này để đáp ứng kịp thời yêu cầu dạy và học.

Tối ưu hóa nguồn lực cho giáo dục địa phương

Việc trao quyền cho địa phương mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thứ nhất, nó giúp thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền bằng cách cho phép các tỉnh khó khăn tập trung nguồn lực vào những mục tiêu ưu tiên. Thứ hai, cơ chế này thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong giáo dục, khi các địa phương có thể tự tin đầu tư vào các mô hình đào tạo mới, đặc thù mà không bị bó buộc bởi các quy định cứng nhắc từ trung ương.

Trách nhiệm giám sát và quyết toán kinh phí

Đi đôi với quyền hạn là trách nhiệm. Các bộ, ngành trung ương và UBND các cấp phải tăng cường chỉ đạo, giám sát việc quản lý và sử dụng kinh phí. Mọi khoản chi phải được thực hiện đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và cơ chế quản lý các chương trình mục tiêu quốc gia. Việc báo cáo định kỳ về Bộ Giáo dục và Đào tạo là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của toàn bộ hệ thống.

Tóm lại, chính sách mới này chính là đòn bẩy để các địa phương bứt phá trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn 2026 - 2035.