Đánh giá kết quả học tập khởi nghiệp không còn phụ thuộc vào các bài kiểm tra trắc nghiệm hay lý thuyết suông, mà buộc phải căn cứ trên sản phẩm thực tế và bộ minh chứng triển khai kinh doanh cụ thể.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức ban hành Quyết định 2650/QĐ-BGDĐT phê duyệt Khung nội dung kiến thức, kỹ năng về khởi nghiệp kinh doanh dành cho học sinh, sinh viên. Văn bản này đánh dấu bước chuyển mình toàn diện trong hoạt động giáo dục khởi nghiệp tại các cơ sở giáo dục trên toàn quốc, chấm dứt tình trạng dạy và học khởi nghiệp mang tính hình thức, lý thuyết rời rạc.

Thước đo mới trong đánh giá năng lực khởi nghiệp của người học

Nếu như trước đây, việc ghi nhận kết quả học tập các môn học hoặc hoạt động ngoại khóa về khởi nghiệp thường được tính bằng điểm số qua các bài kiểm tra giấy, bài tự luận hoặc hình thức điểm danh, thì theo quy định tại Quyết định 2650/QĐ-BGDĐT, việc kiểm tra, đánh giá người học bắt buộc phải dựa trên mức độ hình thành, vận dụng thực tế kiến thức và kỹ năng.

Cụ thể, cơ sở giáo dục sẽ căn cứ vào 03 nhóm tiêu chí cốt lõi sau để đánh giá học sinh, sinh viên:

• Sản phẩm khởi nghiệp hoặc kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: Yêu cầu người học phải thể hiện năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã tích lũy để tạo ra ý tưởng kinh doanh cụ thể, mô hình giải pháp hoặc sản phẩm thử nghiệm (MVP - Minimum Viable Product) giải quyết một bài toán thực tế của thị trường.
• Quá trình thực hiện và tư duy vận hành: Đánh giá không chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng mà xem xét toàn bộ tiến trình nghiên cứu vấn đề, cách khảo sát nhu cầu người dùng, kỹ năng lập kế hoạch tài chính, tổ chức nhân sự, ứng biến và điều chỉnh mô hình kinh doanh khi gặp khó khăn.
• Hệ thống minh chứng kèm theo: Người học có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ minh chứng đầy đủ, trung thực bao gồm bản kế hoạch kinh doanh chi tiết, báo cáo nghiên cứu thị trường, bài thuyết trình pitching, mẫu sản phẩm dùng thử, nhật ký triển khai hoặc kết quả bán thử nghiệm trên thực tế.

Cá thể hóa chương trình đào tạo theo đặc điểm từng nhóm đối tượng

Tại Mục VII.1 Khung đào tạo ban hành kèm theo Quyết định 2650/QĐ-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh nguyên tắc linh hoạt và phù hợp. Các nhà trường khi lựa chọn nội dung, phương pháp giảng dạy, yêu cầu về sản phẩm và hệ thống minh chứng phải căn cứ trên các yếu tố đặc thù:

• Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa địa phương;
• Khả năng tiếp cận công nghệ thông tin và hạ tầng kỹ thuật;
• Đặc điểm tâm lý lứa tuổi, vùng miền, ngôn ngữ và nền tảng chuyên môn của từng nhóm học sinh, sinh viên.

Quy định này mở đường cho các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng chương trình khởi nghiệp vừa sức, tránh gượng ép hoặc áp đặt tiêu chuẩn của cấp đại học xuống bậc học phổ thông, đồng thời khuyến khích phát triển các dự án khởi nghiệp gắn liền với sản phẩm bản địa, nông nghiệp công nghệ cao hay giải pháp số hóa tại các vùng kinh tế còn khó khăn.

6 nhóm năng lực cốt lõi định hình thế hệ doanh nhân trẻ

Nhằm cụ thể hóa mục tiêu tại Quyết định 1665/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, Khung nội dung mới do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tập trung rèn luyện 06 nhóm năng lực thiết yếu:

1. Nhận diện cơ hội kinh doanh: Phát hiện các nhu cầu chưa được đáp ứng trong đời sống xã hội.
2. Xây dựng ý tưởng và mô hình kinh doanh: Định hình giá trị cốt lõi và lợi thế cạnh tranh của sản phẩm.
3. Lập kế hoạch kinh doanh toàn diện: Quản trị tài chính, chiến lược marketing và bán hàng.
4. Quản trị nguồn lực: Phân bổ nhân sự, tối ưu chi phí và điều hành công việc hiệu quả.
5. Đổi mới sáng tạo: Liên tục cải tiến công nghệ, quy trình sản xuất và dịch vụ.
6. Ứng dụng công nghệ số: Khai thác trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử và các nền tảng công nghệ số trong vận hành doanh nghiệp.

Sự ra đời của Quyết định 2650/QĐ-BGDĐT trong tinh thần của Luật Giáo dục 2019 không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn cung cấp phương pháp đánh giá thực chất, giúp học sinh, sinh viên tự tin hiện thực hóa các ý tưởng kinh doanh, sẵn sàng bước vào nền kinh tế số đầy cạnh tranh.