Mỗi khi mùa tuyển sinh đầu cấp cận kề, câu chuyện chuẩn bị cho con vào lớp 1 luôn trở thành tâm điểm lo âu của hàng triệu gia đình. Việc nhiều phụ huynh căng thẳng ép con luyện viết chữ đẹp, tính toán nhanh từ lúc 4-5 tuổi, hay những cuộc kiểm tra "đầu vào" khắt khe tại một số cơ sở giáo dục đã tạo nên áp lực tâm lý nặng nề cho trẻ nhỏ ngay trước ngưỡng cửa tiểu học. Để chấn chỉnh thực trạng này, trong chỉ đạo mới nhất hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông cho năm học 2026 - 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã đưa ra quy định hết sức nghiêm khắc nhằm bảo vệ quyền lợi và tâm sinh lý lứa tuổi cho các em nhỏ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cấm triệt để việc khảo sát năng lực vào lớp 1

Ngày 07/8/2026, Bộ GDĐT chính thức ban hành Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026 về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026 - 2027. Văn bản này quán triệt sâu sắc tinh thần nhân văn và chuẩn hóa quy trình tuyển sinh đầu cấp đối với cấp tiểu học.

Theo quy định chi tiết tại điểm a khoản 5 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, đối với giáo dục tiểu học:

"Sở GDĐT phối hợp với Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu, các cơ quan liên quan và chỉ đạo cơ sở giáo dục thực hiện huy động trẻ em vào lớp 1. Trong đó, cần phối hợp với cha mẹ học sinh hỗ trợ trẻ em chuyển tiếp từ mầm non sang tiểu học. Các cơ sở giáo dục phải tổ chức tiếp nhận và hỗ trợ học sinh lớp 1 bảo đảm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi. Đặc biệt, Bộ GDĐT yêu cầu không tổ chức kiểm tra, khảo sát năng lực để tuyển sinh vào lớp 1; không tạo áp lực học trước Chương trình lớp 1 đối với trẻ em."

Quy định trên là cơ sở pháp lý bắt buộc tất cả các trường tiểu học (bao gồm cả trường công lập và trường ngoài công lập) phải tuân thủ nghiêm ngặt. Việc loại bỏ các hình thức bài thi phỏng vấn, khảo sát chỉ số IQ, hay kiểm tra khả năng đọc viết đầu vào nhằm đảm bảo mọi trẻ em đủ 6 tuổi đều được thụ hưởng quyền học tập bình đẳng theo đúng quy định của Luật Giáo dục 2019.

Chuyển tiếp "mềm" từ Mầm non sang Tiểu học: Trách nhiệm của địa phương và nhà trường

Thay vì đặt ra các tiêu chuẩn đầu vào khắt khe, Bộ GDĐT chỉ đạo chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục phải chủ động tạo mọi điều kiện để trẻ thích nghi với môi trường mới. Sự chuyển tiếp từ giai đoạn "hoạt động vui chơi là chủ đạo" ở mầm non sang "hoạt động học tập là chủ đạo" ở tiểu học đòi hỏi sự đồng hành hết sức khéo léo từ phía người lớn.

1. Huy động 100% trẻ đúng độ tuổi đến trường

Sở GDĐT có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường, đặc khu rà soát danh sách trẻ em 6 tuổi trên địa bàn để phân tuyến tuyển sinh hợp lý. Không để xảy ra tình trạng trẻ em bị bỏ lại phía sau hoặc không thể nhập học do rào cản hành chính hay hoàn cảnh gia đình.

2. Tổ chức tiếp nhận thân thiện và phù hợp tâm sinh lý

Trong những tuần đầu tiên của năm học 2026 - 2027, các trường tiểu học được yêu cầu dành thời gian giúp học sinh làm quen với giáo viên, bạn bè, quy định lớp học và không gian trường học. Yếu tố cốt lõi là tạo dựng niềm vui, sự tự tin và tinh thần yêu thích đến trường cho học sinh nhỏ tuổi.

Lộ trình củng cố kiến thức và chăm sóc học sinh đặc thù sau khi vào lớp 1

Bộ GDĐT nhấn mạnh rằng giai đoạn lớp 1 và lớp 2 là móng cầu quan trọng định hình năng lực và thói quen học tập lâu dài. Do đó, sau khi tiếp nhận học sinh, nhà trường phải triển khai các giải pháp sư phạm đồng bộ:

• Củng cố năng lực ngôn ngữ: Đặt trọng tâm vào việc phát triển kỹ năng đọc đúng, viết chuẩn và khả năng diễn đạt tiếng Việt rõ ràng.
• Phát triển năng lực nền tảng: Rèn luyện tư duy tính toán cơ bản, kỹ năng giao tiếp xã hội, khả năng tự phục vụ bản thân và thói quen tự học.
• Hỗ trợ học sinh yếu thế và dân tộc thiểu số: Đối với trẻ em thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa thạo tiếng Việt, nhà trường tổ chức tăng cường tiếng Việt theo quy định tại Thông tư 23/2023/TT-BGDĐT. Việc dạy học phải tiến hành phù hợp với nhịp độ tiếp thu của từng em.
• Giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật: Xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân hóa, trang bị thiết bị hỗ trợ đáp ứng tối đa nhu cầu học tập của trẻ em khuyết tật.

Chú trọng giai đoạn chuyển cấp từ Tiểu học lên Trung học cơ sở (Lớp 6)

Không chỉ dừng lại ở bậc tiểu học, chỉ đạo tại điểm b khoản 5 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026 còn mở rộng sang cấp trung học cơ sở (THCS). Theo đó, các trường THCS phải thiết lập chương trình hỗ trợ học sinh lớp 6 chuyển tiếp từ cấp tiểu học lên.

Học sinh bước vào lớp 6 phải đối mặt với sự thay đổi lớn về phương pháp giảng dạy, số lượng môn học cũng như thầy cô bộ môn. Việc nhà trường chủ động hướng dẫn phương pháp học tập mới, kỹ năng tự nghiên cứu, quản lý thời gian và duy trì nề nếp kỷ luật sẽ giúp học sinh nhanh chóng vượt qua khủng hoảng chuyển cấp, đạt thành tích tốt trong năm học 2026 - 2027.

Tóm lại, chỉ đạo nghiêm cấm thi khảo sát năng lực tuyển sinh vào lớp 1 của Bộ GDĐT mang thông điệp rõ ràng: Hãy trả lại sự hồn nhiên đúng lứa tuổi cho trẻ em. Cha mẹ không nên vì tâm lý đám đông mà ép con luyện thi từ sớm; thay vào đó, hãy trang bị cho trẻ sự chuẩn bị về mặt sức khỏe, tinh thần và các kỹ năng sống tự lập cần thiết.