Cơ cấu tổ chức của Bộ Ngoại giao chính thức có sự đổi mới toàn diện với tổng số 24 đơn vị trực thuộc, nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác ngoại giao toàn diện, hiện đại trong tình hình mới. Sự điều chỉnh này được cụ thể hóa tại quy định mới nhất của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Ngoại giao.

1. Chi tiết 24 đơn vị thuộc cơ cấu tổ chức mới của Bộ Ngoại giao

Căn cứ quy định tại Điều 3 Nghị định 306/2026/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Bộ Ngoại giao bao gồm 24 tổ chức, cơ quan và đơn vị sự nghiệp. Cụ thể danh sách bao gồm:

1. Vụ Châu Âu;
2. Vụ Châu Mỹ;
3. Vụ Đông Bắc Á;
4. Vụ Đông Nam Á - Nam Á - Nam Thái Bình Dương;
5. Vụ Trung Đông - Châu Phi;
6. Vụ Chính sách đối ngoại;
7. Vụ Ngoại giao kinh tế;
8. Vụ ASEAN;
9. Vụ Ngoại giao đa phương và các vấn đề quốc tế;
10. Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế;
11. Vụ Thông tin Báo chí;
12. Vụ Tổ chức Cán bộ;
13. Văn phòng Bộ;
14. Cục Cơ yếu - Công nghệ thông tin;
15. Cục Lãnh sự;
16. Cục Lễ tân Nhà nước và Phiên dịch đối ngoại;
17. Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa;
18. Cục Quản trị Tài vụ;
19. Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh;
20. Ủy ban Biên giới quốc gia;
21. Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài;
22. Học viện Ngoại giao;
23. Báo Thế giới và Việt Nam;
24. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

2. Phân loại và nhóm chức năng của các đơn vị trong bộ máy

Bộ máy 24 đơn vị của Bộ Ngoại giao không vận hành đồng nhất mà được phân chia rõ ràng theo tính chất quản lý nhà nước, dịch vụ công sự nghiệp và đại diện ngoại giao ở nước ngoài:

2.1. Nhóm các tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước

Các tổ chức từ khoản 1 đến khoản 21 (gồm 21 đơn vị: các Vụ chuyên môn, Văn phòng Bộ, các Cục chuyên ngành, Sở Ngoại vụ TP.HCM và 02 Ủy ban chuyên trách) là các tổ chức hành chính thực hiện nhiệm vụ tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thực thi chức năng quản lý nhà nước trên toàn bộ các lĩnh vực ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, công tác lãnh sự, biên giới lãnh thổ và người Việt Nam ở nước ngoài.

Đặc biệt, quy định xác định rõ Ủy ban Biên giới quốc gia là đơn vị tương đương Cục loại 1, phản ánh tầm quan trọng đặc biệt của công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới, lãnh thổ quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

2.2. Nhóm đơn vị sự nghiệp công lập

Thuộc cơ cấu của Bộ có 02 đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công chuyên ngành:

• Học viện Ngoại giao: Cơ sở nghiên cứu chiến lược, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao về ngoại giao và quan hệ quốc tế.
• Báo Thế giới và Việt Nam: Cơ quan ngôn luận chuyên trang về đối ngoại, thông tin đối ngoại và kết nối cộng đồng.

2.3. Hệ thống các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (bao gồm Đại sứ quán, Phái đoàn đại diện thường trực, Tổng Lãnh sự quán, Lãnh sự quán) là các cơ quan do Chính phủ thành lập và do Bộ Ngoại giao trực tiếp quản lý chuyên môn, nghiệp vụ. Đây là lực lượng tiên phong ở tuyến đầu trong bảo vệ quyền lợi quốc gia - dân tộc và hỗ trợ công dân Việt Nam tại nước ngoài.

3. Quy định cụ thể về việc thành lập phòng thuộc các Vụ

Nhằm tinh gọn bộ máy nhưng vẫn đảm bảo tính hiệu quả, tinh vi trong xử lý công việc đối ngoại, Nghị định 306/2026/NĐ-CP quy định cụ thể số lượng phòng tối đa tại một số Vụ trọng điểm thuộc Bộ:

• Các Vụ được tổ chức không quá 03 phòng gồm: Vụ Tổ chức Cán bộ, Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Vụ Châu Âu, Vụ Châu Mỹ, Vụ Đông Bắc Á, Vụ Đông Nam Á - Nam Á - Nam Thái Bình Dương.
• Vụ được tổ chức không quá 02 phòng: Vụ Trung Đông - Châu Phi.

Các Vụ khác không có phòng trực thuộc sẽ vận hành theo chế độ chuyên viên chuyên trách, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm cá nhân trong tham mưu chính sách.

4. Trách nhiệm tổ chức thực hiện và điều khoản chuyển tiếp

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao có trách nhiệm xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh sách cụ thể các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ. Đồng thời, Bộ trưởng ban hành các quyết định quy định chi tiết chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các đơn vị từ khoản 1 đến khoản 23 thuộc Điều 3 Nghị định 306/2026/NĐ-CP.

Về hiệu lực thi hành, Nghị định 306/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 03/8/2026, đồng thời thay thế hoàn toàn Nghị định 28/2025/NĐ-CP trước đó. Việc chuyển giao nhiệm vụ và ổn định tổ chức bộ máy mới được triển khai đồng bộ ngay sau khi văn bản có hiệu lực.